قزل آلاي رنگين كمان

دانشجوي دکتری تخصصی تكثير و پرورش آبزيان دانشگاه تهران

خريد و فروش بچه ماهي و تخم قزل آلا

جهت خريد و فروش بچه ماهي و تخم قزل آلا

طراحی و ساخت مزرعه پرورش ماهیان سردابی

مشاوره بهداشت و بیماری آبزیان

 با شماره         ۰۹۱۳۲۸۳۹۴۲۴  تماس بگيريد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 19:29  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 17:18  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 17:16  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

جدول درصد غذادهی به ماهی قزل آلا

وزن متوسط ماهی(گرم)

تا2/0

2/0

5/1

5/1

5

5

12

12

25

25

40

40

60

60

90

90

130

130

180

180

طول کل(سانتیمتر)

تا5/2

5/1

5

5

5/7

5/7

10

10

5/12

5/12

15

15

5/17

5/17

20

20

5/22

5/22

25

25

دمای آب 

 

6

3/4

6/3

9/2

2/2

6/1

3/1

1/1

9/0

8/0

7/0

7/0

7

6/4

9/3

1/3

3/2

7/1

4/1

2/1

1

9/0

8/0

7/0

8

9/4

2/4

3/3

5/2

8/1

5/1

3/1

1/1

9/0

8/0

7/0

0

4/5

5/4

6/3

7/2

2

6/1

4/1

2/1

1

9/0

8/0

10

9/5

9/4

9/3

9/2

2/2

7/1

5/1

3/1

1/1

1

9/0

11

4/6

3/5

3/4

2/3

4/2

8/1

6/1

4/1

2/1

1/1

1

12

7

7/5

7/4

5/3

6/2

2

7/1

5/1

3/1

1/1

1/1

13

5/7

1/6

5

8/3

8/2

2/2

8/1

6/1

4/1

2/1

1/1

14

8

6/6

4/5

1/4

3

4/2

2

8/1

5/1

3/1

2/1

15

7/8

2/7

8/5

4/4

2/3

6/2

2/2

2

6/1

4/1

3/1

16

4/9

8/7

3/6

8/4

4/3

8/2

4/2

2/2

7/1

5/1

4/1

17

10

3/8

8/6

2/5

6/3

3

5/2

3/2

8/1

6/1

5/1

18

5/10

7/8

2/7

5/5

8/3

2/3

6/2

4/2

9/1

7/1

6/1

19

8/10

9

5/7

7/5

9/3

3/3

7/2

5/2

2

8/1

7/1

20

11

2/2

7/7

9/5

4

4/3

8/2

6/2

2

8/1

7/1

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 17:8  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

     نيازهاي تغذيه اي ماهی قزل آلا

تركيب مواد مغذي

علامت اختصاري

آغازيstarer))

رشد(Grower)

پايانيfinisher))

مولد

SFT00

SFT0

SFT1

SFT2

FFT1

GFT2

GFT1

GFT2

BFT

پروتئين خام

Cp%

50

48

47

45

43

42

40

38

45

آرژنين

Arg%

5/3

5/3

3/3

3/3

2/3

2/3

3

8/2

7/3

ليزين

Lys%

2/3

4

8/3

8/3

5/3

5/3

4/3

4/3

2/4

متيونين

Met%

3/1

2/1

1/1

1/1

05/1

05/1

1

1

4/1

هيستيدين

His%

2/1

2/1

1/1

1/1

1

1

95/0

9/0

3/1

ايزولوسين

Iso%

2/2

1/2

1/2

05/2

2

2

5/1

4/1

3/2

لوسين

Leu%

5/3

4/3

2/3

3

8/2

7/2

7/2

6/2

4/3

سيستين

Cys%

1/1

1

9/0

8/0

8/0

7/0

5/0

45/0

2/1

تريپتوفان

Try%

57/0

54/0

52/0

5/0

48/0

48/0

42/0

4/0

52/0

انرژي ناخالص

Ge(keal/kgq)

4000

4000

4000

4000

4000

4000

4000

4000

4300

حداكثرفيبرخام

CF%

5/2

5/2

2

3

2/3

3/3

4/3

5/3

2

حداكثر ازت آزاد

TYN(mg/100g)

40

40

40

40

40

40

40

40

35

حداكثر خاكستر

Ash%

15

15

14

14

13

13

12

12

5/14

عصاره عاري ازازت

NFE%

10

12

13

15

17

19

21

25

15

چربي خام

EE%

14

14

14

13

12

12

12

12

15

حداكثر رطوبت غذا

W%

10

10

10

10

10

10

10

10

10

فسفر قابل جذب

P%

75/0

750

75/0

75/0

8/0

85/0

85/0

85/0

85/0

كلسيم

Ca%

7/0

7/0

75/0

75/0

8/0

85/0

9/0

9/0

85/0

منيزيم

Mg%

06/0

06/0

06/0

06/0

05/0

05/0

05/0

05/0

07/0

منگنز

Mn(mg/kg)

50

50

45

45

40

40

40

40

45

آهن

Fe(mg/kg)

90

90

95

95

100

100

80

85

100

پتاسيم

K%

8/0

8/0

85/0

85/0

01/1

02/1

95/0

95/0

98/0

ويتامينA

V.A(IU)

3000

3000

3000

3000

3500

3500

3500

3500

4500

ويتامينB

V.E(IU)

180

180

190

190

200

200

200

200

250

ويتامينD

V.D(IU)

2500

2500

2600

2600

2800

2800

2800

2800

3500

تيامين

V.B(mg/kg)

12

12

11

11

12

10

10

11

13

ريبوفلاوين

V.B (mg/kg)

20

20

20

20

22

21

21

20

23

پيريدوكسين

V.B6(mg/kg)

18

20

17

17

20

19

19

18

21

کولين

v.coll(mg/kg)

7000

7000

7200

8000

7500

7500

7500

7500

8500

اسيداسكوربيك

V.C (mg/kg)

300

300

300

300

320

300

300

300

350

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 17:1  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

نحوه حمل بچه ماهي به صورت متراكم توسط مخازن پلي اتیلن

 

اقتصادي نمودن توليد از طريق كاهش هزينه هاي جانبي پرورش ماهي يكي از راهكارهايي است كه به منظور تحقق اهداف توسعه شيلات مدنظر قرار دارد

يكي از اين راهها حمل متراكم و صحیح بچه ماهـي (قزل آلا) از طريق مخازن دو جداره پلي اتيلن ساخت داخل با گنجايش 250 ليتر آب (200 ليتـر آب و 50 ليتر فضاي بالاي هر مخـزن ) همـراه با كپسولهاي اكسيژني در يك دستگاه وانت ميباشد

از مزاياي اين روش بطور خلاصه ميتوان به موارد زير اشاره نمود:

بارگيري بسيار آسان است و تخليه به سهولت انجام ميگيرد

  به راحتي در جاده هاي صعب العبور قابل حمل است

  افزايش تراكم حمل بچه ماهـي قزل آلا از 20 تا 40 كيلوگرم در متر مكعب به 150 كيلوگرم در متر مکعب

  كاهش تلفات بچه ماهي ناشي از استرس حمل از 2 درصد معمول به 6/0 درصد

  افزايش سرعت انتقال و كاهش زمان حمل بچه ماهي


به طور كلي شرايط و اصول حمل متراكم بچه ماهي قزل آلا با اين مخازن به شرح زير است :

  48 ساعت قبل از بارگيري بچه ماهيان بايد قطع غذا شود

  سرد كردن آب حمل از طريق وجود منبع آب سرد در مراكز تكثيـر و در غير اين صورت استفاده از يخ بدون كلر پيش از بارگيري تا مرز 6 درجه سانتيگراد

  به منظور كاهش استرس ناشي از حمل در بچه ماهـي ها 5/0 تا 1 درصد نمك طعام بدون يد به آب مخزن حمل اضافه گردد

  استفاده از عصـاره پودر گل ميخك به عنوان ماده آرام كننده براي افزايش بازماندگي و كاهش استرس در بچه ماهيان به هنگام حمل به ميزان 20تا 40 ميلي گرم در ليتر

  استفاده از لوله هاي تراوا به منظور ايجاد جرياني ملايم از حباب هاي هوا در آب داخل مخزن و جلوگيري از تلاطم آب بواسطه حباب هاي درشت

  استفاده از حدود 3 كيلوگرم زئوليت براي جذب آمونياك و دي اكسيد كربن در آب داخل مخزن

به طور كلي در اين مخازن با ظرفيت 250-200 ليترميتوان 60-30 كيلوگرم بچه ماهي حمل نمود

 

ياد آوري

به هنگام تخليه، عمليات هم دما نمودن آب داخل مخـزن با آب استخـر پرورشي بايد به دقت صورت گيرد

 

 


جدول محاسبه تراكم بچه ماهيهاي قزل آلا در مخازن دو جداره تراكم در 200 ليتر آب

وزن متوسط هر ماهي (گرم )

طي مسافت تا 12 ساعت

 

وزن كل ماهي (كيلوگرم )

تعداد هر مخزن

8.5

39/57

4656

9.0

40/00

4444

9.5

40/85

4300

10

41/28

4128

11

42/98

3907

11.5

43/40

3774

12

43/83

3652

12.5

44/68

3574

13

45/11

3470

13.5

45/53

3373

14

46/38

3313

14.5

46/81

3228

15

47/23

3149

15.5

47/66

3075

 

وزن متوسط هر ماهي (گرم )

طي مسافت تا 12 ساعت

 

وزن كل ماهي ( كيلوگرم )

تعداد در هر مخزن

1.5

55/22

15035

0.2

68/24

12340

2.5

81/26

10723

0.3

09/28

9362

3.5

79/29

8511

0.4

06/31

7766

4.5

34/32

7187

0.5

19/33

6638

5.5

47/34

6267

0.6

32/35

5887

6.5

17/36

5565

7.0

02/37

5289

7.5

87/38

5050

8.0

72/38

4840

 

 
+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 16:52  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

رقم بند Sorter

وسيله اي است كه جهت جدا كردن ماهيان با اندازه هاي مختلف بكار ميرود.همانطور كه ميدانيد همه ماهيان به يك اندازه رشد نميكنند و در مراحلي از پرورش بايستي ماهيان ريز را از ماهيان درشت جدا كنيم تا بتوانيم غذاي مناسب هر كدام را جداگانه بدهيم و همچنين ماهيان درشت ماهيان ريز را نخورند.

رقم بند انواع مختلفي دارد كه ساده ترين آن شامل دو قسمت اصلي است

1 - قاب مستطيل شكل از جنس چوب يا آلومينيوم

2 - ميله ها از جنس پوليكا يا آلومينيوم

ماهيان موجود در استخررا بتدريج با ساچوك گرفته و درون رقم بند مي ريزيم و بدين ترتيب ماهيان ريز از رقم بند ميگذرند و ماهيان درشت باقي مي مانند هرچه وزن ماهيان بالاتررود فاصله بين ميله ها را بايد بيشتر كنيم

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 16:51  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

رقم بند

اهميت رقم بندي ( sorting ) و اجراي آن در پرورش ماهي

 

رقم بندي (جداسازي) ماهيان يكي از اساسي ترين كارهايي است كه بايد در طول دوره پرورش ماهي انجام پذيرد.رقم بندي در مراحلي از رشدماهیان برای جلوگيري از مواردي كه ممكن است طي دوره پرورش اتفاق افتد، صورت ميگيرد

 

دلايل رقم بندي در استخرهاي پرورش ماهي

  جلوگيري از همجنس خواري

  همسان نمودن ماهيان يك استخر

  امكان انتخاب نوع و اندازه غذاي مناسب ماهي

  جلوگيري از رقابت غذايي بين ماهيان

  ايجاد شرايط لازم جهت افزايش بازده توليد

 

تعداد دفعات رقم بندي در طول دوره پرورش

انتخاب ماهيان بر حسب اندازه و جدا نمودن و انتقال آنها به استخرهاي مختلف معمولا 5 - 4مرتبه در طول دوره پرورش در وزنهاي زير انجام ميشود

 

وزن ماهي (گرم)

2.5

11

40

90

200

 

رقم بندي در مراحل اوليه رشد، جهت جلوگيري از عمل همجنس خواري و در وزنهاي بالاتر، جهت جلوگيري از رقابت غذايي بين ماهيان و در پايان دوره پرورش جهت جدا نمودن ماهيان بازاري از ماهيان غير بازاري است.

انواع وسايل رقم بند: وسايل رقم بندي كه بيشتر در مزارع پرورش ماهي مورد استفاده قرار ميگيرند، عبارتند از

1.رقم بند دستي   2.رقم بند اتوماتيك (درون استخر)   3.رقم بند اتوماتيك ماشيني

 

رقم بند دستي چيست و طرز كار با آن چگونه است؟

اين رقم بند از يك جعبه روباز از جنس چوب،فلزو يا فايبرگلاس تشكيل شده است كه در كف آن صفحه اي با لوله هاي آلومينيومي يا پلي اتيلن به قطر 5/1 سانتي متر و با فاصله هاي مساوي از يكديگر قرار دارند.

يك نيروي كارگري، بچه ماهيان را پس از صيد در داخل رقم بند ريخته و با دست اقدام به تكان دادن رقم بند مي نمايد.بچـه ماهيان ريزتر از لاي شبكه ها عبور كرده و به درون استخري كه در آن ماهي وجود ندارد،ريخته ميشوند و ماهيان درشت تر به علت عدم عبور از شبكه هاي رقم بند به استخر ديگر منتقل ميگردند. در اين نوع رقم بند، براي اندازه هاي مختلف ماهيـان، شبكه رقم بندي با فاصله هاي مناسب مطابق با جدول زير وجود دارد

 

 

طرح نسبي براي فواصل بين لوله ها در رقم بندي ميلي مت

وزن ماهي گرم

فاصله بين ميله ها مييلي متر

5/2

5/2

8

5

10

6

40

9

60

11

90

14

180

22

200

23

220

24

در ضمن جهت كاهش هزينه ساخت رقم بند دستي، ميتوان صفخات رقم بندي با اندازه هاي مختلف را به صورت كشويي تهيه و در داخل جعبه نصب و تعويض نمود

 

نكات مهم در رقم بندي ماهيان

  بهتر است جهت جلوگيري از تلفات احتمالي،24 تا48 ساعت قبل از رقم بندي ماهيـان قطع غذا شوند

  دستكاري بيش از حد ماهيان مطلوب نيست لذا تعداد دفعات رقم بندي بر اساس برنامه ذكر شده مناسب تر خواهد بود

  در استخرهاي ذخيره آب كشاورزي كه ماهي قزل آلا در آن ها پرورش داده مي شود در صورت يكپارچه بودن استخر امكان رقم بندي ماهيان بعيد به نظر ميرسد

ابعاد جعبه رقم بند

مورد استفاده

طول cm

عرض cm

ارتفاع cm

براي بچه ماهيان

36

36

18

براي ماهيان متوسط

46

44

28

براي ماهيان درشت

75

60

45

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت 16:49  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

اهمیت مدیریت بهداشتی آبزیان

اهمیت مدیریت بهداشتی آبزیان

(قواعد،روندها و نكات اقتصادی)

به باور آبزي پروران عرضه ماهيان پرورشي روز به روز با تقاضاي بيشتر مصرف كنند گان مواجه شده است.اين امر طبیعی به نظر می رسد كه مردم ، تولیدات بهداشتی با کیفیت استاندارد را مي پسندند.امروزه علاوه بر بیماریهای عفونی ، باقیمانده های سموم کشاورزی،داروهای دامپزشکی ،فلزات سنگین ، مواد آلی و غیر آلی نیز در آبزیان از چالشهای مطرح بوده و ضروری  است که تولیدات شیلاتی از هر دو نظر اقتصادی و بهداشتی مد نظر قرار گیرند.در مزارع پرورشي ، در صورتی که خسارت ماهیان تلف شده ، هزینه درمان و کاهش میزان رشد ماهیانی که بعد از بیماری بهبود می یابند ، محاسبه شود منجر به افزایش قیمت تولید و سود کم آبزی پروران  می گردد.

ماهیان معمولا" در معرض عوامل بیماریزا و پاتوژن های بالقوه قرار دارند اما در بیماریهای آنها یک ارتباط  ساده بین پاتوژن ها و ماهی رخ نمی دهد ،بلکه در مزارع متراکم ، شرایط محیطی باعث استرسهای قابل توجه شده و ماهیان را به طیف وسیعی از پاتوژن ها حساس می نماید.در آبزی پروری ، می توان با مدیریت مطلوب بهداشتی بسیاری از پاتوژن های بالقوه و بیماریهای عفونی را کنترل و موجبات ارتقاء بهداشتی تولیدات را فراهم نماییم .موفقیت در برنامه مدیریت بهداشتی آبزیان با پیشگیری از بیماریها آغاز شده و با اجرای اقدامات صحیح بهداشتی کامل می گردد. برنامه مدیریت بهداشتی می تواند در سراسر جهان برای تولید ماهیان سالم مورد استفاده قرار گیرد.

 نظر به رشد سریع ماهیان پرورشي به عنوان یکی از بخشهای مهم تولید غذا مطرح بوده  که با توسعه و تکمیل آن می توان جانشینی مناسب برای ماهیان دریائی به حساب آورد. در سالهای اخیر میزان تولید ماهی و میگوی مزارع از نظر مقدار و ارزش افزایش یافته و با توجه به توليدات جهاني كه سالیانه نزدیک به 10 میلیون تن تخمین زده می شود ، سهم تولیدات آبزی پروری كشورها کمی بیشتر از 12% کل تولید جهانی می باشد.اگر چه سهم تولیدات مزارع پرورشي پایین است، ولی اهمیت آن در مقايسه با تولیدات آبزیان ساير کشورها بسیار مهم قلمداد می گردد.ویژگی های منطقه ای ،فرهنگی و تاریخی هر كدام در اساس تولید و میزان توسعه آبزی پروری تاثیر داشته و از طرفي در سنتهای تاریخی مردم آسیا در امر پرورش ماهیان دارای جایگاه قابل توجهی می باشد.

در سالهای اخیر میزان تولید ماهيان پرورشي در اروپا افزایش چشمگیری داشته و براي مثال در كشورهايي نظير نروژ و فرانسه با تولید زیاد (هر کدام 20% )، ایتالیا (16% )، اسپانیا(10%)، انگلستان(6.5%) ،هلند(6%) کل تولید اتحادیه اروپا را دارا می باشند.

در اروپا ماهیان پرورشی شامل آزاد ماهیان (salmon)که در قفس های دریائی پرورش می یابند و دیگر ماهیان(sea bass, sea bream ,turbot) ،قزل آلای رنگین کمان پرورشی ، ماهی کاراس در مزارع اقلیمی و لای ماهی (crucian carp , tench) و مار ماهی و تیلاپیا (eel , tilapia) در مزارع متراکم مدار بسته  پرورش مي يابند.

برنامه تولید پروتئين هاي حيواني بدون در نظر گرفتن بيوسكيوريتي و مسائل بهداشتي راه به جائي نخواهد برد و همواره بيماريهاي آبزيان بعنوان يك فاكتور مهم مطرح مي باشند.

بیماریهای ماهیان ، شامل بیماریهای غیر عفونی (محیطی ،تغذیه ای، ژنتیکی) و بیماریهای عفونی می باشند که بیماریهای عفونی به علت مسری بودن دارای  جايگاه ويژه اي بوده و در صورتی که خسارت ماهیان تلف شده ، هزینه درمان و کاهش میزان رشد ماهیانی که بعد از بیماری بهبود می یابند ، محاسبه شود منجر به افزایش قیمت تولید و سود کم آبزی پروران  می گردد.

البته با توجه به اطلاعاتی  که اخیرا" از سیستم پرورشي سایر حیوانات بدست آمده ، نشان می دهد که آنها نیز دستخوش چنین بیماریهای واگیردار می گردند.با افزایش مزارع ماهی و معرفی گونه های جدید و مبادلات تجاری شرایطی را به وجود آورده ، که افزایش بعضی از بیماریهای عفونی اجتناب نا پذیر است.

ارزیابی میزان خسارت واقعی در مزارع متراکم و پر استرس مشکل بوده و به فاکتورهای متعددی بستگی دارد.اگر چه برآورد می شود که 10% ماهیان در اثر بیماریهای عفونی تلف می گردند ،بعلاوه عفونت هایی نیز در اثر آلودگی های خوراک به میکروارگانیسمهای پاتوژنیک پدید می آیند ، که دارای مخاطرات قطعي در تولیدات آبزیان می باشند.بطور کلی این مخاطرات با شرایط و وضعیت محیطی ، انواع ماهیان مزرعه و عادت فرهنگی در مورد تهیه و مصرف خوراک بستگی دارد.

بیماریهای عفونی بعلت ارگانیسمهای پاتوژن ( انگل ها ، باکتری ، ویروس و قارچ)پدید می آیند، که در محیط مزرعه وجود دارند و یا توسط ماهیان حامل وارد محیط می گردد. در حقیقت ماهیان معمولا" در معرض پاتوژن ها و یا پاتوژن های بالقوه قرار دارند ، اما در بیماریهای ماهی یک ارتباط ساده بین میکروارگانیسم و ماهیان رخ نمی دهد ،بلکه در نتیجه یک سری فعل و انفعالات متغیر بین پاتوژن و محیط و میزبان اتفاق مي افتد.بسیاری از خصوصیات پاتوژن ها بطور مستقیم در گسترش بیماری مرتبط بوده و بدين صورت است كه ميكروارگانيسمهاي اجباري (obligate) هميشه باعث عفونت در ميزبان گرديده  و ميكروارگانيسمهاي اختياري (facultative) كه در غياب ميزبان زنده مي مانند.

ویرولانس پاتوژن بستگی به استرین ،بیوتایپ و سروتایپ یا ژنوتایپ عامل بیماری دارد.رخداد بیماری در اثر فعل و انفعالات پاتوژن و ماهی که به چندین فاکتور میزبان مانند سن ،اندازه ، مرحله رشد ، تغذیه ، وضعیت تولید مثل و دفاع ایمنولوژیک بستگی دارد.علاوه بر آنها فاکتورهای مستعد کننده زیادی وجود دارند که در گسترش بیماری دخالت می کنند.در مزارع متراکم ، شرایط محیطی نا مناسب (کیفیت پایین آب ،تغییرات درجه حرارت آب ، کیفیت پایین خوراک ،تراکم ، حمل و نقل و غیره ) معمولا" تولید شده و در این وضعیت استرس قابل ملاحظه ، موجب ایجاد حساسیت زیاد ماهیان به طیف وسیعی از پاتوژن ها می گردد.

يكي از مهمترين فاكتورها ،کیفیت آب می باشد که در مدیریت بهداشتی ماهیان مد نظر قرار می گیرد ، زیرا کلیه فعالیت های بدن ماهی از قبیل تنفس ،تغذیه و رشد ،دفع مدفوع ، نگهداری تعادل نمک و تولید مثل در آب انجام می شود.تعیین پارامتر های فیزیکی و شیمیائی آب در مزارع آبزی پروری بسیار حیاتی بوده و بیماریهای غیر عفونی اغلب در اثر کیفیت پایین آب پدید می آیند.بنا بر این تعیین میزان اکسیژن محلول در آب ، میزان PH ، میزان مواد دفعی از فاکتورهای مهمی است که می بایست ملاحظه شوند.میزان اکسیژن محلول از سایر عوامل حیاتی تر بوده و به منشاء و تغییرات درجه حرارت و نیاز بیولوژیکی آب(در اثر غلظت بالای باکتریها و مواد فاسد) بستگی دارد.PH آب می بایست ثابت و همواره زير 7 قرار داشته باشد.تولید مواد دفعی نيز بايستي در حد پاییني باشد زيرا در صورت حضور بیش از اندازه کربن دی اکسید که برای اکثر ماهیان مسموم کننده است و همچنین آمونیاک که باعث بالا رفتن PH در حد 7.5 می گردد.از طرف دیگر آب معمولا" وسیله انتقال میکروارگانیسم هاست که می توانند پاتوژن بالقوه برای ماهی و انسان باشد.میزان آلودگی تولیدات شیلاتی  به شرایط محیطی و کیفیت میکروبیولوژیکی آب مزارع بستگی دارد.دو گروه بزرگ از میکروارگانیسم ها که در بهداشت عمومی بسیار مهم هستند و میتوانند در تولیدات آبزی پروری آلودگی ایجاد نمایند.آنها معمولا" در محیط به صورت طبیعی وجود دارند ، و یا توسط مدفوع انسان و یا حیوانات اهلی به محیط وارد می شوند.میکروارگانیسم های غیر بومی می توانند بوسیله آلوده کننده های غیر قابل اجتناب مانند پرندگان و موجودات خاکزی که موجب آلودگی آبهای مزارع شوند. تعداد قابل توجهی از این عوامل بیماریزا ممکن است از طریق پوست و یا لوله گوارشی ماهیان  به عنوان مشكلات بهداشتی برای مصرف کنند گان مطرح گردند.

بعلاوه بعضی از این عوامل برای ماهیان فوق العاده پاتوژن محسوب می شوند.در حقیقت انتقال بعضی از بیماریها در برخي نواحی به علت مزارع پر تراکم که از آب آلوده صنایع مجاور استفاده می کنند ، صورت پذيرد. 

علاوه بر وضعیت بهداشتی مزارع ، تغذیه نقش مهمی را در اقتصاد آبزیان پرورشی بر عهده دارد.در حقیقت اختلالات تغذیه ای و بیماریهای عفونی و رکود بازار به همدیگر وابسته هستند.واضح است که سلامت ماهیان به وضعیت تغذیه آنها بستگی دارد و ارتباط روشنی بین رنجوری (در اثر نرسیدن خوراک به بدن) و بیماری وجود دارد. در اثر رنجوری حساسیت ماهیان به عفونتها افزایش یافته و با تقلیل دفاع ایمنی بدن در معرض پاتوژن های مهاجم قرار می گیرد.بدین گونه شرایط ضعف و رنجوری  ماهیان ، زمینه مستعدی را برای عفونتها فراهم نموده و بعلاوه عفونتها نیز با تغییرات در جذب مواد غذایی در روده ها موجب عدم جذب مواد غذایی مورد نیاز درونی می گردد.تشخیص بیماریهای تغذیه ای مشکل بوده و به آزمایشات هیستوپاتولوژیک و آنالیز آزمایشگاهی تکیه می شود. اکثر مزارع پرورش ماهی از خوراک تهیه شده کارخانجات و جدول غذایی آنها استفاده می کنند و بیماری های تغذیه ای در اثر پر خوری و یا بی غذایی كمتر گزارش شده است.هر چند که کمبودهای تغذیه ای بخصوص کمبود ویتامین گهگاهی تشخیص داده می شود.

بیماریها در جمعیت های طبیعی و عادی رخ داده و گاهی نیز در غیاب بیماری پاتوژن ها می توانند حضور داشته باشند.نظر به این که از بین بردن کلیه پاتوژن ها غیر ممکن است ، دانستن این که چگونه مخاطرات بیماریهای عفونی را تقلیل دهیم ، حائز كمال اهميت مي باشد.

تا اندازه ای ، درخواست اقدامات بهداشتی و پیشگیری کننده شرایط محیطی همانند مدیریت بهداشتی ماهیان ، مراعات اصول بهداشتی و روند کنترل بیماری از فاکتورهای حیاتی پیشگیری از بیماریهای ماهیان می باشند.

آبزی پروری دارای این مزیت است که امکانات کنترل در سیستم تولیدی وجود دارد و با مدیریت بهداشتی مطلوب میتوان بیشتر مخاطرات بالقوه را در سطح تولید کنترل نمود.بازدید و مشاهده روزانه رفتار ماهیان و فعالیت تغذیه ای در ردیابی مشکلات قبل از بروز بیماری بسیار کمک می نماید.وضعیت و موقعیت های استرس زا که در اثر تغییر مکان و تراکم بیش از حد پیش می آید می تواند موجب بروز بیماری های ماهی بوسیله انگل ها و باکتریها گردد.آب نیز یکی از اجزای حیاتی در مزرعه بوده و می بایست بطور کامل از نظر شیمیائی (میزان اکسیژن ، آمونیاک ، نیترات وPH  ) و آنالیز میکروبیولوژیک بررسی شود.

 

مراعات اصول بهداشتی شامل ضدعفونی در بین گروه های مختلف ماهی و پاک نمودن استخرها و ضدعفونی وسایل و تجهیزات کارگران و یا آب مطرح می باشد. بعضی از بیماریهای عفونی ، بویژه بیماریهای قارچی پوست و عفونتهای باکتریائی و انگلی اغلب به انباشتگی مواد آلی در استخرها نسبت داده می شود.استخرها ممکن است مطابق اصول بهداشتی زه کشی (استخرهای خاکی)، خشک و گاهی با موادی مانند آهک هیدراته ضدعفونی گردند.وسایل قبل از استفاده در استخرها می بایستی کاملا" خشک و یا با مواد شیمیائی ضدعفونی گردند.ضدعفونی چکمه ها ضروری بوده و در مدخل ورودی  ساختمان ها و بین قسمتهای مختلف لازم است که کارگران دستهای خود را با صابون ضدعفونی کننده شستشو نمایند.توصیه های تکنولوژیکی تصفیه آب و کاربرد پروبیوتیکها و محرک های رشد از روشهای مهمی هستند که در بهبود کیفیت محیطی آبزی پروری لازم می باشند.

به منظور پیشگیری از گسترش بیماریهای ویروسی و باکتریال اپی زئوتیک که از طریق تغییر مکان ماهیها ، تخمها و یا با انتقال آب در بین مزارع مختلف پدید می آید ، قرنطینه و صدور گواهی بهداشتی که بخشی از برنامه کنترل بیماریها است ، بسیار مهم تلقی می گردد. این اقدامات بهداشتی ، بایستی به عنوان یک خط دفاعی در برابر انتقال ماهی و یا میگوی اگزوتیک که امکان آلودگی دارد، عمل نماید.این قبیل اقدامات می تواند در زمینه یک ناحیه پهناور ، کشور و یا در جهان گسترش نموده و نواحی عاری از بیماری (free disease areas ) بنا نهاده شده است.وجود سرویس های مشاوره ای و گسترش لیست پاتوژن های مورد تایید که در هر ناحیه روی آنها موافقت شده ، استاندارد نمودن تکنیکهای تشخیصی و صدور گواهی های بهداشتی بسیار ضروری و در این فیلد پر اهمیت می باشند.در بخش تحقیقاتی ایجاد شیوه های تشخیصی سریع و بی خطر و بهبود روشهای درمانی در بیماریهای حاد مورد نیاز است. طی سالهای اخیر چندین مطالعه انجام شده و کاربرد تکنیکهای  مولکولی حساس و سریع را به منظور جداسازی پاتوژن های مهم (تشخیص آنهایی که با روشهای مرسوم مشکل است)ارائه می دهند.

کاوش از طریق DNA و آزمایشات PCR با موفقیت جهت پایش حضور پاتوژن ها در محیط ، بافتهای بدن و تخمهای ماهی گسترش یافته است.سایر تکنیکهای بر مبنای DNA به عنوان مثال ریبوتایپ ، وrandomly amplified polymorphic DNA و ژل الکتروفورز(pulsed-field gel electrophoresis of DNA) که روشهای مهمی جهت ارتباط ژنتیکی بین پاتوژن های ایزوله شده از نواحی مختلف جغرافیائی بکار رفته و سپس در مطالعات اپیدمیولوژیک مورد استفاده قرار می گیرند.بیماریهای باکتریائی را می توان با استفاده از شیمیوتراپی و واکسنها کنترل نمود.داروهای عمده آنتی میکروبیال که در آبزی پروری مورد استفاده قرار می گیرند ، آنتی بیوتیکها و ترکیبات سنتتیک می باشند.

همچنانکه مشخص گردیده بسیاری از باکتریهای پاتوژن در محیط و یا در ماهیان حامل متعلق به نواحی آلوده مي باشند ، معمولا" پیشگیری داروئی یک از راههاي عملی در مزارع ماهی ممکن است جهت جلوگیری از گسترش بیماری عفونی بکار رود.بعلاوه از این عوامل آنتی میکروبیال نیز برای محرک رشد (تتراسیکلین ها) استفاده می شود.در نتیجه عمل سوء این داروهای آنتی میکروبیال موجب افزایش مقاومت داروئی در بین باکتریهای پاتوژن ماهی در طول سالیان گذشته شده است.این مقاومت ها ضمن کاهش تاثیر کنترل بیماریهای ماهی ، ممکن است به عوامل پاتوژن انسانی نیز منتقل گردد.مسئله مهم دیگر گذشته از باقی ماندن این مواد در محیط ، موجب انباشتگی آنها در گوشت ماهی می گردد.کاربرد داروها در مزارع پرورش ماهی یکی از مسائل جدی در سال 1990 بوده است.  در اثر فشار پزشکان و طرفداران محیط زیست و انجمنهای مصرف کنند گان ،تدوین و تصویب قوانین شدید درخواست شده و موجب تقلیل مجوز داروهای آنتی میکروبیال در مزارع پرورش ماهی گردیده است.اگر چه در اکثر کشورهای تولید کننده ماهی استفاده از این داروها سریعا" در مزارع کاهش یافته ولی از آنتی بیوتیک ها و داروهای جدید می توان در درمان عفونتهای حاد استفاده نمود و لازم است همکاری گسترده و قابل توجهی بین کارخانجات صنایع غذایی و داروسازی ایجاد شود.

واکسیناسیون در ماهیان شق دیگری از برنامه کنترل بیماریهای عفونی است و موجب کاهش استفاده داروهای آنتی میکروبیال می گردد.در سالهای اخیر با توجه به شناخت بیشتر سیستم ایمنی ماهیان و تشخیص فاکتورهای ویرولانس در پاتوژن های اصلی ،واکسیناسیون ماهی متداول شده است.واکسنهای زنده و تخفیف حدت یافته با تحریک ایمنی وابسته سلولی و انتشار موثر آنتی ژن در جمعیت، دارای مزایای فراوان بالقوه در پیشگیری از بیماریهای عفونی را دارد.هر چند که کاربرد واکسنهای زنده و تخفیف حدت یافته در مزارع آبزی پروری با بحث های زیادی مواجه شده و بیشتر منابع موثق استفاده آنها را، به علت امکان گسترش مخاطرات غیر قابل کنترل در محیط ، نا درست می دانند.

واکسنهای تجارتی قابل استفاده بر علیه باکتریهای مختلف (یرسینیا روکری ،آئروموناس سالمونیسیدا ، ویبریو آنگوئیلاروم ،ویبریو اردالی ،ویبریو سالمونیسیدا ،ادواردزیلا ایکتالوری )می باشد.این باکتریها در محیط آب گوشتی کشت و بوسیله فرمالین کشته می شوند و اغلب دارای مواد تقویت کننده ایمنی بوده و از این رو با روش تزریقی مورد استفاده قرار می گیرند.بعضی دیگر از واکسنها با روشهای غوطه وری ، اسپری و خوراکی استفاده می شوند. استراتژی اجرای واکسیناسیون بستگی به اندازه و نوع ماهی ، گونه باکتری و نوع واکسن دارد.

 از آنتی ژن های چندین ویروس واکسنهایی تهیه شده که با روشهای تزریقی و غوطه وری  مصرف می شوند و ایمنی محافظتی آنها استنباط گردیده است، هر چند که برای استفاده تجارتی جهت چندین بیماری ویروسی سطح محافظتی آنها بسیار پایین است.از تکنولوژی های جدید جهت فراهم نمودن واکسنهای موثر ویروسی ماهی مانند تکنولوژی واکسنهای نوترکیب و DNA استفاده می گردد.در حال حاضر تنها یک واکسن ویروسی تجارتی بر علیه  IPN با روش پروتئین نوترکیب ساخته شده و گسترش یافته است.

بطور خلاصه ، بیماریهای ماهی در نتیجه فعل و انفعالات پاتوژن بين ماهی و محیط ایجاد می گردد.ماهیان در مزارع متراکم بطور مداوم در برابر تغییرات محیطی و عملیات مدیریتی بوده و همه این عوامل می بایست در کنترل و پیشگیری از بیماریها مد نظر قرار گیرند.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و چهارم مهر 1386ساعت 14:12  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

پرورش ماهی در کانالها و حوضچه های ذخیره آب کشاورزی

پرورش ماهی در کانالها و حوضچه های ذخیره آب کشاورزی

 

محدودیت منابع آب و زمینهای مناسب جهت احداث انواع استخرهای پرورش ماهیان گرم آبی و سردآبی از یک سو و نیاز این مزارع به منابع مالی کلان و سرمایه گذاری زیاد برای آنها از سوی دیگر ، کارشناسان امور را برآن داشته است که سایر منابع و پتانسیلهای موجود را نیز در جهت تولید آبزیان بکار گیرند .
به عبارتی در بحث پرورش آبزیان استفاده مطلوب از منابع آبی و اراضی مناسب مسئله حائز اهمیتی است که نباید نادیده گرفته شود زیرا وضعیت اقلیمی کشورمان اقتضا می کند که حداکثر بهره برداری از منابع آبی حتی منابع آبی خرد صورت گیرد .
برای استفاده حداکثر از این منابع در مرحله اول باید از هدر رفتن آب جلوگیری کنیم . معمولاً کشاورزان به این منظور اقدام به ساخت حوضچه ها و کانالهای سیمانی برای ذخیره آب و انتقال آن به مزارع می نمایند که با توجه به وجود این مخازن ذخیره اب و همچنین شبکه های آبیاری و زهکشی و کانالهای ساخته شده بوضوح مشاهده می کنیم که منابع خوبی از آب بصورت ارزان و اقتصادی در اختیار ما قرار دارد و با اندک تغییراتی در تأسیسات این مخازن ذخیره آب و شبکه های آبیاری می توانیم از این منابع آبی جهت پرورش ماهی استفاده نمائیم .
کانالهای آبرسانی ، یکی از توانهای بالقوه در جهت توسعه پرورش ماهی در آبهای داخلی محسوب می شوند و به لحاظ اینکه شبکه های گسترده ای از این کانالها در سطح استانهای کشور از جمله استان ایلام وجود دارد ، این موضوع از اهمیت خاصی برخوردار است .
برای پرورش ماهی در کانال معمولاً از روش محصور کردن استفاده می شود . در این روش در محدوده ای از کانال اقدام به محصور نمودن ابتدا و انتهای ان با شبکه های توری نموده و درآن پرورش ماهی انجام می شود . بطور کلی پرورش ماهی در کانال آبرسانی شامل 3 مرحله است :


1. انتخاب کانال و محل مناسب
2. آماده سازی محدوده محصور شده
3. پرورش و صید ماهی
در رابطه با انتخاب کانال مناسب باید به نکاتی از قبیل شیب بستر ، شکل سطح مقطع ، عمق و پهنای کانال توجه داشت .
شیب بستر :
شیب بستر مناسب برای پرورش ماهیان سردآبی 5/1 تا 3 درصد می باشد . شیبهای بیشتر را معمولاً بوسیله ساختن آبشار و شیب شکن یا کارهای ساختمانی در کف کانال کنترل می کنند .
سطح مقطع ، عرض و عمق :
سطح مقطع مطلوب برای پرورش ماهی در کانال ، ذوزنقه ای می باشد که توانایی هدایت آب بالاتری را داشته و دارای فضای مرده کمتری است . البته در کانالهایی با سطح مقطع مستطیلی نیز می توان اقدام به پرورش ماهی نمود .
عرض مناسب برای کانال بین 2 تا 3 متر و عمق مطلوب 1 تا 7/0 متر می باشد .
از لحاظ بستر نیز برای پرورش ماهیان سردآبی منحصراً بستر بتونی مناسب می باشد زیرا باقیمانده غذا و فضولات در کف رسوب نکرده و آب را آلوده نخواهد کرد .
سرعت آب :
از عوامل مهم و مؤثر در رشد ماهیان سرعت جریان اب است . جریان دائمی آب ، اکسیژن مورد نیاز ماهی قزل آلا را تأمین نموده و مواد حاصل از سوخت و ساز غذا که بصورت مدفوع وارد آب می شود ، همچنین بقایای مواد غذایی مصرف نشده را با خود می برد . معمولاً سرعت جریان بالای آب برای قزل آلا جذاب بوده و ماهیان به سمت آن جذب می شوند .
دمای آب :
در طول دوره پرورش دمای آب باید در حد قابل تحمل برای ماهیان باشد .دامنه دمای مناسب برای ماهیان سردآبی 8 تا 20 و برای ماهیان گرمابی 20 تا 35 درجه سانتی گراد می باشد .


کیفیت آب :
کیفیت آب کانال به منبع تأمین کننده آن و مسیری که طی می کند بستگی دارد بنابراین می تواند بطور مستقیم توسط سموم ، علف کشها ، هورمون های گیاهی ، مواد پاک کننده و فلزات سنگین آلوده شود لذا در انتخاب محل مناسب می بایست این موارد در نظر گرفته شود که عاری از آلودگی باشد .
آماده سازی محدوده محصور :
برای محصور کردن محدوده مورد نظر در کانال از شبکه های توری استفاده می شود جنس این تورها متفاوت بوده و می توان از انواع تورهای پلاستیکی یا تورهای صیادی استفاده کرد ولی بهترین مواد برای محصور کردن کانالهای بتونی تورهای فلزی آشغالگیر است که در کانالهای ورودی استخرهای پرورش ماهی نیز استفاده می شوند .
ابعاد شبکه بستگی به ابعاد کانال مورد نظر دارد در کانالهایی که دارای عمق یکسان در طول دوره هستند ارتفاع شبکه توری باید به گونه ای باشد که 30 تا 50 سانتی متر بالاتر از سطح آب قرار گیرد .
در کانالهایی که دارای طغیانهای فصلی یا افزایش عمق آب در طول دوره پرورش هستند باید ارتفاع شبکه توری مناسب با حداکثر ارتفاع آب در نظر گرفته شود .
برای نصب شبکه توری ابتدا آنها را در قابهای فلزی قرار داده وسپس در ریلهایی که در دو طرف دیواره کانال نصب شده اند بصورت کشویی قرار می گیرند .
پرورش :
برای پرورش قزل آلا در کانال به ازای هر متر مربع 40 تا 60 قطعه بچه ماهی با وزن اولیه 15 تا 25 گرم رهاسازی می شود . این ماهیان تا زمانی که دمای آب کانال بین 8 تا 20 درجه سانتی گراد باشد قابل پرورش هستند .


تغذیه ماهیان :
تغذیه ماهیان قزل آلا در کانال مبتنی بر غذای دستی است . در تغذیه این ماهی منحصراً از غذای کنسانتره استفاده می شود . درصد غذادهی به بچه ماهیان از 3 تا 4 درصد وزن بدن در روز آغاز شده و تا یک درصد وزن بدن در روز در زمان پروار بندی ادامه می یابد .
پرورش در حوضچه های ذخیره :
استفاده از حوضچه های ذخیره آب کشاورزی از دیگر روشهای پرورش ماهی می باشد که می توان از طریق آن بطور ارزان و اقتصادی ماهی تولید کرد .
این حوضچه ها که در ابعاد مختلف و بصورت خاکی و بتونی و به منظور انباشتن اب و استفاده آن برای آبیاری اراضی و باغات کشاورزی ساخته شده اند فضای خوبی را جهت تولید ماهی ایجاد می نمایند . برای پرورش ماهی در این مخازن کافی است با اندک تغییراتی درسیستم خروجی آنها و متناسب با دمای منبع آبی ، اقدام به رهاسازی بچه ماهی نمود و ماهی پرورش داد .
مجموعه فعالیتهای فوق با اهداف افزایش فرهنگ آبزی پروری و مصرف آبزیان در بین روستائیان و کمک به اقتصاد خانوار روستایی در دستور کار شیلات استان ایلام قرار دارد و علاقمندانی که دارای فضاهای مناسب برای فعالیت به روشهای فوق هستند می توانند با مراجعه به مدیریت شیلات استان یا رابطین شیلات در مدیریت جهاد کشاورزی در شهرستان محل سکونت خود اعلام آمادگی کرده و در این زمینه به فعالیت بپردازند .

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و چهارم مهر 1386ساعت 14:2  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

تخم قزل آلا، سرشار از پروتئین

تخم قزل آلا، سرشار از پروتئین

وقتی صحبت از یک محصول دریایی بسیار گران قیمت و پرانرژی به میان می آید، بسرعت نام «خاویار» درذهنمان نقش می بندد.

این تخمهای کوچک ارزشمند علاوه بر آن که سرشار از پروتئین است ، به دلیل داشتن غلظت بالای اسیدهای چرب می تواند از افسردگی و بیماری های قلبی عروقی نیز جلوگیری کند.
شاید باور نکنید، ولی این محصول غذایی که ایران و روسیه از بزرگترین و باسابقه ترین تولیدکنندگان آن در جهان به شمار می روند، آنقدر گران قیمت است که حتی بسیاری از دست اندرکاران شیلات نیز موفق به تناول آن نشده اند؟!

با این حال برای نخستین بار در ایران طرحی برای تولید خاویار از تخم ماهی قزل آلای رنگین کمان اجرا شده است که علاوه بر تامین پروتئین حیوانی لازم در چرخه غذایی ، می تواند لذت چشیدن طعم خاویاری لذیذ و درعین حال بسیار ارزان تر را تحقق بخشد...خاویار به دلیل کمیاب بودن ، قیمتی بسیار بالا دارد. این ماده غذایی انواع مختلفی دارد و به رنگهای سیاه ، سبز، قهوه ای و بندرت به رنگ زرد یا خاکستری دیده می شود. اندازه دانه های خاویار نیز با توجه به نوع ماهی آن متفاوت است.
مهمترین ماهی هایی که از آنها خاویار تولید می شوند، عبارتند از ماهی خاویار (
Sturgeon)، پادل (Paddle Fish)، ماهی آزاد (Salmon)، ماهی پرنده (Flging Fish)، اردک ماهی (Pike) و قزل آلا (Trout).

بهترین نوع ماهی که خاویاری با کیفیت عالی را می توان از آن به دست آورد، همان ماهی خاویار است. این ماهی از نوع ماهی های استخوانی است. در جهان حدود 20 نوع مختلف از این ماهی شناخته شده که 5 نوع آن در دریای خزر زندگی می کنند و از 3نوع آن نیز حدود 90 درصد از خاویار جهان تولید می شود. خزر، گنجینه ای از خاویار سه گونه ماهی خاویاری خزر که 90 درصد از خاویار جهان را تامین می کنند، عبارتند از:

 Beluga :از نظر فیزیکی بزرگترین ماهی خاویار و بسیار درنده است. بعضی از انواع این ماهی حدود 1000 کیلوگرم وزن دارند و طول آنها به بیش از 4 متر می رسد. به طور کلی 15 درصد وزن این ماهی مربوط به خاویار آن است. رنگ خاویار این نوع ماهی خاکستری روشن و یا تیره است.

Osetra: حدود 200 کیلو وزن دارد و طول آن تقریبا 2 متر است. البته بعضی از انواع آن حدود 20 تا 80 کیلو وزن دارند. رنگ خاویار این نوع ماهی ، قهوه ای تیره ، خاکستری و یا طلایی است. خاویار این نوع ماهی طعمی شبیه به «جوز» دارد و به همین دلیل از دیگر انواع قابل تمایز است.

Seuroge: ظریف ترین و کوچک ترین نوع ماهی خاویاری است که طولی حدود 5/1 متر دارد و وزن آن بندرت به بیش از 25 کیلو می رسد. رنگ خاویار این ماهی ، خاکستری بسیار تیره است. به طور کلی عمر ماهی های خاویاری بسیار طولانی است و طبق بررسی های صورت گرفته تا 100 سال هم می رسد.

گوی های کوچک سرشار از پروتئین خاویار یک ماده غذایی پرانرژی است که طعم و بویی بسیار خوشایند دارد. به طور عمده پروتئین موجود در خاویار متشکل از اسیدهای آمینه آرژنین ، هیستامین ، ایزولوسین ، لیزین و میتونین است. چربی موجود در خاویار نیز به 2 دسته عمده تقسیم می شود که عبارتند از 25 درصد کلسترول و 75 درصد لستین. مطالعات وسیع نشان داده است که مصرف خاویار از ابتلا به بیماری افسردگی و بیماری های قلبی عروقی پیشگیری می کند؛ چرا که در خاویار غلظت اسیدهای چرب از نوع امگا 3بسیار بالاست. بعلاوه خاویار غنی از ترکیبی به نام «ctacosand»است که نوعی الکل چرب با زنجیره بلند است و در بدن به اسیدهای چرب تبدیل می شود. این اسیدهای چرب به دست آمده در سنتز میلین (پوشش سلول عصبی) نقش بسزایی ایفا می کند. به همین دلیل مصرف خاویار در سلامت سلول های عصبی بسیار موثر است. در کشورهایی که ماهی و خاویار در عادات غذایی مردم جایگاه ویژه ای دارد، میزان ابتلا به افسردگی بسیار کمتر از دیگر کشورها است. وجود اسیدهای چرب امگا 3 در خاویار مانع از افزایش کلسترول خون و به دنبال آن باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری های قلبی عروقی می شود. بعلاوه مصرف خاویار در پیشگیری از ابتلا به بیماری های آرتریت رومائید (التهاب مفاصل)، بیماری های دستگاه گوارش و بعضی از انواع سرطان بسیار موثر است. خاویار از نظر عنصر آهن نیز غنی است و به همین دلیل مصرف آن در افراد مبتلا به کم خونی ناشی از فقر آهن نیز توصیه می شود.

تخم قزل آلا هم خوشمزه است کارشناسان مرکز تکثیر و پرورش ماهی یاسوج برای اولین بار در کشور، با استفاده از غلظت های نمک با دوز مناسب موفق به عمل آوری تخم ماهی قزل آلا برای تولید خاویار، با کیفیتی مناسب شدند. مهندس یدالله مهرابی ، رئیس مرکز تکثیر و پرورش ماهی یاسوج با تاکید بر این که ماهی قزل آلا رنگین کمان از ماهیان سردابی و از خانواده آزادماهیان است ، می افزاید: این ماهی به طور وسیع در داخل کشور به منظور تولید گوشت و تولید تخم چشم زده و بچه ماهی پرورش داده می شود. پرورش دهندگان در زمان تکثیر، پیش مولدین دارند که تخمهای استحصالی از آنها به دلیل پایین بودن بازده لقاح و باروری دور ریخته می شوند و در مواردی نیز مواجه با تخمهای رسیده مازاد هستند که می توانند با عمل آوری تخم ماهی قزل آلا از آنها خاویار تولید و به بازار مصرف عرضه کنند. پس نتیجه می گیریم در این روش تخمهای ماهی قزل آلا که معمولا به علت پایین بودن بازماندگی قابل استفاده نیستند و دور ریخته می شوند، با روش فوق در چرخه تغذیه انسانی مورد استفاده قرار می گیرند.

صد گرم خاویار فقط 15 هزار تومان در این روش تخمها قبل از مرحله لقاح از ماهی گرفته می شوند. این تخمها پس از رسیدن به مرحله چشم زدگی ، حداقل با 30 درصد تلفات به بچه ماهی تبدیل می شوند، در حالی که در این روش از تمام تخمهای تولید شده برای تهیه خاویار می توان استفاده کرد. مهندس مهرابی به مزیت دیگر اجرای این طرح یعنی وارد کردن این نوع پروتئین باارزش حیوانی در چرخه غذایی ، با قیمتی بسیار پایین تر از خاویار، می گوید: خاویار تولید شده از ماهی قزل آلا با قیمتی حدود 180 تا 200 دلار برای هر کیلو (هر 100 گرم 15 هزار تومان ، عرضه می شود، در حالی که قیمت هر کیلو خاویار حداقل یک میلیون و 500 هزار تومان (هر 100 گرم 150هزار تومان ) است.
بعلاوه توانایی تولید 100 تا 200 کیلو تخم چشم زده طی امسال در مرکز تکثیر و پرورش ماهی یاسوج وجود دارد که در صورت حمایت گسترده تر شیلات ، این میزان تا سالانه ده تن نیز قابل افزایش است و بدین ترتیب می توان برنامه ای را برای صادرات این محصول نیز طراحی کرد. جالب آن که تمام مراحل تولید خاویار در شیلات ایران با گذشت 30 سال ، به صورت دستی و البته با رعایت استانداردهای مورد تایید کشورهای خریدار (عمدتا اروپایی) تولید می شود. در طرح تولید خاویار از ماهی قزل آلای رنگین کمان نیز مراحل فرآوری تولید و بسته بندی به صورت دستی انجام می شود. گفتنی است، خاویار تولیدی تا یک سال در یخچال قابل نگهداری است.
...به هر حال توسعه چنین طرحهایی که می تواند علاوه بر بهینه کردن کیفیت جیره غذایی انسانی به ایجاد اشتغال ، تولید رشته های شغلی جدید و افزایش تولید و صادرات و کسب درآمد ارزی برای کشور منتهی شود، به حمایت همه جانبه تری از سوی متولیان امر شیلات و پرورش آبزیان نیاز دارد. «ما کشور توانمندی هستیم.»

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و چهارم مهر 1386ساعت 13:58  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

بيماري هاي غير عفوني و روش هاي درماني

بيماري هاي غير عفوني :

 

در بيماري هاي عفوني بيماري از يك ماهي به يك ماهي ديگر انتقال مي يابد .در بيماري هاي غير عفوني برعكس است.

 

كمبود اكسيژن:

 

كاهش اكسيژن محلول باعث اين عارضه مي شود .

 

علائم :

 

ماهيان مبتلا شده در خروجي جمع مي شوند و در سسطح آب نفس نفس مي زنند .كمبود اكسيژن باعث تلفات ناگهاني مي شود.

 

پيشگيري  و درمان :

 

چك كردن اكسيژن محلول و تلاش براي تامين كردن سطح مطلوب اكسيژن با استفاده از هوادهي مفيد است.

 

 

آلكالوز:

 

آب براي بيشتر گونه ها قليايي است و در معني PH  افزايش مي يابد  بالاتر از سطح تحمل ماهي است.

  

علائم :

 

وقتي PH در يك دوره طولاني  افزايش مي يابد باعث مرگ ماهي مي شود . اين كار مي تواند سبب پوسيدگي باله ها و آبشش را بوجود آورد .يك كدورت شيري رنگ در سطح پوست وجود دارد.

 

پيشگيري  و درمان :

 

چك كردن سطح PH مي تواند موثر باشد اين مقدار را مي توان با اضافه كردن آهك و زاج سفيد كاهش داد.

 

اسيدوز:

 

اسيدوز به علت كاهش PH است .

 

علائم :

 

ماهيان آلوده داراي حركات ناگهاني هستند با حركات سريع دم و باله ها. پوست شبيه يك مايه شيري رنگ است كه داراي قرمزي و التهاب مي باشد.رسوب  قهوه اي در آبشش ها مشاهده مي شود.تلفات مي تواند با سرعت بالايا به كندي باشد.

 

پيشگيري  و درمان :

 

چك كردن سطح PH مي تواند موثر باشد اين مقدار را مي توان در مواقع لزوم افزايش داد.

 

سوء هاضمه :

 

اين كار به علت تغذيه بد و همچنين كمبود مواد و ويتامين ها در جيره غذايي مي باشد.تشخيص اين گونه بيماري ها مشكل است.

 

علائم :

 

بستگي به نوع كمبود مواد دارد و به طور كلي علائم شامل دفرميته بدن و حركت آرام و بيحال و كاهش اشتها و رشد كم مي باشد.

 

پيشگيري  و درمان :

 

استفاده از غذاهاي بالانس شده با توجه به گونه هاي پرورشي مفيد است.محاسبه ميزان غذادهي مهم است.در غير اين صورت باعث مشكلات زيادي مي شود.در برخورد با مشكل تغيير جيره غذايي موثر است.

 

مسموميت:

 

سموم مختلفي مي تواند در ماهي ايجاد مسموميت كند.

 

علائم :

 

معمولا علائم وابسته به نوع سم مي باشد كه نشانه برجسته تلفات ناگهاني مي باشد.

 

 

پيشگيري  و درمان :

 

پرورش دهنده ها بايد قبل از احداث استخر ها آب را از جهت سموم مختلف و آفت كش ها آزمايش كنند.آب بايد فاقد آمونياك و نيتريت و آهن و ديگر موارد مضر باشد.

درمان ها بستگي به نوع سم موجود مي باشد.ضروري ترين كار تعويض سريع آب مي باشد.

 

بيماري خون قهوه اي:

 

نيتريت بالا در خون باعث اكسيدهموگلوبين به مت هموگلوبين مي شود .

 

علائم :

 

علائم بيماري خون قهوه اي شامل كاهش اشتها , پرش يكباره و مشاهده خون قهوه اي رنگ مي باشد .تلفات در ماهيان ناگهاني است.

 

پيشگيري  و درمان :

 

اين بيماري با كنترل ميزان نيتريت در آب كنترل مي شود و بايد سطح نيتريت را.وقتي دما و PH   بالاست كاهش مي دهيم,كلريد سديم يا نمك هاي ديگر مفيداند تا تاثير نيتريت را كاهش دهند.

  

كم خوني :

 

تغذيه بد و يا بيماري مزمن باعث كم خوني مي شود.كم خوني باعث ناتواني سلول هاي خوني در حمل اكسيژن مي شود.

 

علائم :

 

كم خوني باعث بي حال ,كاهش توانايي مي شود و آبشش ها كم رنگ مي شوند و گاهي باعث مرگ مي شوند.

 

پيشگيري  و درمان :

 

بهترين پيشگيري و درمان استفاده از غذاي با جيره كامل است كه از وجود بيماري جلوگيري مي كنند.

 

بيماري حباب گازي:

 

آب فوق اشباح با اكسيژن يا نيتريت سبب بيماري حباب گازي مي شود.اين فوق اشباح شدن معمولا در آب چاه و در چشمه ها وقتي كه برف ذوب مي شود وجود دارد و زماني كه كه هوا داخل آب به وسيله پمپ كردن انتشار مي يابد.

 

علائم :

 

ماهيان مبتلا شده داراي حباب هايي در زير پوست ,بافت آبشش اند.

 

پيشگيري  و درمان :

 

سطح اكسيژن محلول و نيتريت بايد كنترل شود و از رشد جلبك ها و شكوفايي جلبكي   خودداري شود.اين حالت با انجام هوادهي برطرف مي شود.

 

بيماري هاي ژنتيكي:

 

حالت هاي غير عادي ژنتيكي شامل تغييرات شكل بدن كه بطور مثال نداشتن دم و يا داشتن يك دم اضافي است.استفاده از مولدين جهت تكثير در سال هاي متوالي, هماوري را كاهش مي دهد و بيماري هاي ژنتيكي را افزايش مي دهد.

                                                                        

 

درمان بيماريها :

 

قبل از شروع هر كاري بايد چهار فاكتور را بررسي كرد:

 

1.    مقدار از آبي كه مورد استفاده است و يا در واحد پرورشي استفاده مي شود.

 

2.  گونه ماهي  و سن زيرا گونه ها و سن هاي مختلف واكنش هاي مختلفي به دارو هاي شيميايي نشان مي دهند.

 

 

3.  ميزان سميت يك ماده شيميايي براي گونه هاي مورد مداوا و اثر آب بر ميزان تاثير مواد شيميايي بايد شناخته شده باشد

.

4.    بيماري كه بايد درمان شود .

 

  

روش هاي درماني :

 

 

روش هاي مختلفي از درمان و دارودهي در كنترل بيماريهاي ماهي بكار مي رود.

 

 

Dip:

 

در اين روش يك محلول غليظ از ماده شيميايي براي مدت نسبتا كوتاه مورد استفاده است. اين روش مي تواند خطرناك باشد چون غلظت ماده شيميايي بالا است.ماهيان در توري قرار مي گيرند و براي مدت كوتاهي در محلول غليظ غوطه ور مي شوند.اين زمان 45-15 ثانيه است كه بسته به نوع ماده شيميايي و نوع گونه ماهي درماني متغيير است.

 

Flush :

 

 اين روش خيلي ساده است و يك محلول قوي را در ابتداي ورودي مي ريزند كه اجازه مي دهند اين ماده به تمام واحد پرورشي برود.آب با جريان كافي بايد موجود باشد تا ماده شيميايي سريع در تمام سيستم پخش شود .از اين روش در تانك ها و استخر هاي پرورشي استفاده نمي شود.

 

Prolonged :

 

دو نوع درمان مدت دار وجود دارد:

 

1.    حمام كوتاه مدت

 

2.    حمام دائمي

 

حمام كوتاه مدت:

 

 

نياز به مقدار كافي از دارو دارد تا به آرامي به استخر ها در ورودي اضافه شود و در زمان معين معمولا در يك ساعت از خروجي خارج مي شود.مراقبت هاي زيادي بايد در طول درمان انجام بپذيرد تا از وقوع خسارات جلوگيري شود .در زمان يك ساعت دارو دهي بايد ماهيان بررسي شوند .

 

حمام دائمي :

 

معمولا از اين روش استفاده مي شود در استخر هاي يا تانك ها پرورش ماهي كه دارو به طور دائمي به ورودي اضافه مي شود كه غلظت آن پايين است ولي مقدار زيادي از دارو مورد نياز است كه درمان بي خطر است.

 

دارودهي خوراكي:

 

در درمان بعضي از بيماري دارو بايد همراه با غذا باشد كه دارو وارد معده ماهي بيمار شود. بدين منظور  دارو  يا به صورت تركيب با غذا و يا درون كپسول هاي محكم وارد معده ماهي مي شود.مبناي دارو دهي براساس وزن بدن مي باشد.

 

تزريق:

 

ماهيان بزرگ و با ارزش وقتي كه تعداد آنها كم است به وسله تزريق مداوا مي شوند كه ممكن است تزريق داخل محوطه شكمي باشد (IP) يا درون عضلات  باشد(IM) .در هنگام تاثير دارو, روش (IP) سريعتر از (IM) مي باشد. در تزريق (IP) بايد مراقب بود كه اندام هاي داخلي آسيب نبينند.محل تزريق در (IP) پايه باله سينه اي است.و محل تزريق در (IM) بلافاصله بعد از باله پشتي است.

  

محاسبه دارو :

 

همه پرورش دهندگان تجاري بايد محاسبه ميزان دارو را بدانند.تعيين ميزان مواد داروئي به نوع روش دارودهي بستگي دارد.قبل از هر نوع دارو دهي ميزان آب,نوع ماهي, شرايط شيميايي آب , و روش هاي درماني بايد شناخته شود.هنگامي كه ميزان دارو محاسبه نشود خسارات زيادي ايجاد مي شود.

 

فرمول مبنا :

 

 در بيشتر درمانها از فرمول زير استفاده مي شود:

 

=V*C.f.*ppm*100/%A1ميزان داروي مصرفي

 

V:ميزان آب مورد استفاده در دارودرماني

C.F.: يك تبديل كه مقدار ماده شيميايي را  ppm  تبديل مي كند .كه اين مقدار از جدول A2 كه در ضميمه است بدست مي آيد.

ppm  : يك قسمت در ميليون

%A1 /100  : 100 تقسيم بر A1    كه مقدار خلوص ماده شيميايي است.

  

مقاوم سازي :

 

واكسيناسيون جهت مقاوم سازي در مقابل بيماري هاي ماهيان پرورشي مورد استفاده است.كه اين واكسن ها براي برخي از بيماري ها ساخته شده است.

 

استفاده از واكسيناسيون در چند سال اخير رشد سريع داشته است به  دلايل زير:

 

* ليست داروهاي آنتي بيوتيك كه مجاز به استفاده اند خيلي كم شده و به همين دليل استفاده از آنتي بيوتيك كاهش يافته است.

* تاثيرات داروهاي آنتي بيوتيك بر روي بيماري ها كم شده است به دليل مقاوم سازي باكتري هاي پاتوژن.

* خطر انتقال آنتي بيوتيك ها به انسان افزايش يافته است و امكان دارد كه داروي مصرفي براي ماهيان پرورشي در بدن آنها بماند و براي انسان ها مضر باشد.

*  بيماري هاي ويروسي باآنتي بيوتيك هاي موجود درمان نمي شوند.

 

مزاياي مقاوم سازي :

 

*  آنتي بيوتيك ها بر روي همه  بيماري هاي باكتريايي موثر نيستند.

*  نمي توان بيماري هاي ويروسي و باكتريايي را كنترل كرد.

*  واكسيناسيون مناسب و مقرون به صرفه است.

* اجازه استفاده از آنتي بيوتيك ها بايد وجود داشته باشد كه اين قوانين  بسيار دقيق و محدود كننده اند.

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه پانزدهم شهریور 1386ساعت 11:43  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

بيماري هاي ويروسي

بيماري هاي ويروسي:

ويروس ها موجودات ريز هستند كه به درون سلول هجوم مي برندو مشكلات زيادي را ايجاد مي كنند .ويروس ها يك پوشش پروتئيني دارند كه هسته و اسيد نوكلوئيد و مواد ژنتيكي در داخل آن قرار دارد.

بيمار ي ويروسي گربه ماهي رودگاهي (CCVD) :

 

گربه ماهيان مبتلا به اين بيماري مي شوند و ماهيان داراي اولين تابستان حساس هستند هنگامي كه كمتر از يك اينچ طول دارند.

علائم:

شكم باد كرده ,مايع زرد كم رنگ داخل شكم و بيرون زدگي چشم ,شناي نامنظم ,خونريزي در اطراف بدن و پايه باله ها و طحال سياه رنگ مشاهده مي شود.

عوامل كمك كننده :

اكسيژن محلول كم ,آمونياك بالا ,دماي آب بالاي 20 درجه و دستكاري به ايجاد بيماري كمك مي كند0

 

پيشگيري  و درمان :

فراهم آوردن آب با كيفيت و تامين كردن اكسيژن محلول مناسب براي ماهي و تغذيه مناسب و تراكم پايين و ضدعفوني لوازم در پيشگيري موثر است.

نكروز عفوني مراكز خونساز(IHN) :

 

آزاد ماهي Cohoبه نظر مي رسد نسبت به اين بيماري مقاوم باشد.

علائم :

 

ماهيان آلوده داراي شكمي متورم ,آبشش كم رنگ ,رنگ تيره ,لاغر و خونريزي در پايه باله ها ديده مي شود.

 عوامل كمك كننده :

 

ماهيان بازمانده حامل ميكروب هستند و انتقال عمده از طريق ماهي به ماهي و ماهي به تخم صورت مي گيرد.

پيشگيري  و درمان :

 

تنها پيشگيري جلوگير ي از آلودگي تخم ها و ماهيان است.دارو دهي انجام نمي گيرد ماهيان آلوده منهدم شده و لوازم ضد عفوني مي شوند.

 

 

 

 

نكروز عفوني پانكراس(IPN) :

 

آزاد ماهيان و ماهي قرمز نسبت به اين ويروس حساس اند.

 

علائم :

 

ماهيان آلوده داراي تيرگي در بدن ,بيرون زدگي چشم ,تورم شكم ,خونريزي در پايه باله اند .

 

عوامل كمك كننده :

 

از طريق مدفوع ,تخم و مايع اسپرم و تخمك از والدين به فرزندان انتقال مي يابد.ماهيان آلوده كاهش ميزان تخم را دارند.بچه ماهيان تازه غذا گيرنده حساس اند.

 

پيشگيري  و درمان :

 

درماني براي IPN وجود ندارد و ماهيان آلوده منهدم شده و لوازم ضد عفوني مي شوند.

+ نوشته شده در  پنجشنبه پانزدهم شهریور 1386ساعت 11:40  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

بيماري لكه سفيد در ميگو

بيماري لكه سفيد در ميگو (White spot disease)

از سال 1992 يك سندروم ويروسي درميگوهاي خانواده پنائيده كه معمولا”‌آن را بيماري لكه سفيد مي نامند.
ساير بيماريهاي ميگو را تحت شعاع خود قرارداد . اين بيماري باعث از بين رفتن تعداد زيادي ميگو با ارزش هزاران دلار در مزارع پرورشي بسياري از كشورهاي نظير :‌چين ،‌ژاپن ، هند ،‌تايلند ،‌اندونزي،‌ سريلانكا ،‌بنگلادش  و مالزي گرديد . براي مثال در كشور چين در سال 1993 حدود 80% از ميگوهاي پرورشي كه ارزشي معادل 1 ميليارد دلار آمريكا داشت .دراثر اين بيماري از بين رفت همچنين در كشور تايلند معادل 500ميليون دلار  آمريكا خسارت به مزارع پرورش ميگو ناشي از اين بيماري گزارش گرديد . درسال 2000 بيماري لكه سفيد از طريق لاروهاي وارداتي ( ناپلي )‌از كلمبيا به كشور كاستكاريكا وارد شد ودرحال حاضر مقررات قرنطينه شديد در مزارع اين كشور درحال اجراء‌مي باشد . تكثير و پرورش ميگو سومين صنعت كشور اكوادور با بزرگترين بحران سياسي اقتصادي در تاريخ اين كشور يعني بيماري فوق مواجه شد . 50% مراكز تكثير ميگو تعطيل شد ومراكز عمل آوري تنها با 50% درصد ظرفيت خود فعال بودند ،‌همين رابطه صادرات ميگو از 875 ميليون دلار در سال 98 به كمتر از 360 ميليون دلار در سال 2000 گرديد .

 

علت بيماري :

بيماري است ويروسي و ويروس ايجاد كننده بيماري در كشورهاي مختلف به نامهاي متفاوت شناسائي گرديده است . براي مثال در تايلند بنام SEMBV (Systemic  ectodermal Mesodermal Baculovirus ) و در ژاپن بنام( RV-PJ ( Rod- shaped unclearvirus of penaeus japonicus ناميده مي شود ،‌ولي همگان معتقدند كه عامل ايجاد كننده ويروسي مشابه مي باشد .

 

خصوصيات ويروس:

ويروسي است عريض شده ، بزرگ ،‌پوشش دار،‌ميله اي شكل و تا حدودي بفرم بيضي وداراي DNA  بصورت دو رشته بهم تنيده مي باشد . و امروزه معتقدند كه ويروس عامل بيماري هيچگونه ارتباطي با  كلوويروس ندارد. و مقرر گرديد درخانواده جديدي بنام نيما ويريده يا ويسپوويريده قرارداده . عرض ويروس 9+‌ 121 نانومتر و طول آن 26+276 نانومتر بوده وداراي تعدادي قيلامان ضميمه اي كه غالبا”‌در قسمت نزديك به انتهائي است ديده
مي شود.

 

نشانيهاي بيماري

ميگوهاي آلوده به اين ويروس ،‌پلاكهاي سفيد رنگي را درقسمت كاراپاس ميگو از خود بجاي ميگذارند وبهمين دليل بيماري را بعلت رسوب و عدم جذب كلسيم ،‌لكه سفيد مي نامند . علائم ظاهري اين بيماري براحتي درميگوهاي جوان وبالغ قابل ديدن مي باشد . لكه هاي سفيد ابتداء ‌در قسمت كاراپاس ميگو و بندهاي 5 تا 6
بدن ظاهر شده ودر مرحله پيشرفت كل بدن را لكه هاي سفيد با ضخامت 5/ تا چند ميلمتر مي پوشاند . پوست ميگو يا
Cuticule براحتي از لايه اي در ميس جدا مي شود . هپاتوپانكراس بصورت زرد مايل به سفيد ،‌بزرگ و شكننده تغيير شكل پيدا ميكند . همولنف ميگو رقيق و انعقاد آن يا به كندي صورت مي گيرد و يا اصلا”‌صورت نمي گيرد . ميگوها بيحال و اشتهاي خود را از دست مي دهند و ميگوهاي آلوده تمايل دارند كه در كناره هاي استخر بايستند و به آهستگي در سطح آب شنا كنند و در نهايت در كف استخر ته نشين مي شوند . با نمايان شدن علائم كلينيكي بعد از 2 تا 7 روز مرگ و مير بسيار شديد بين 70 تا 100درصد در مزارع پرورشي اتفاق
مي افتد . بيماري در تمام سنين ميگوها از
PL 15 تا وزن 45 گرم در مزارع متراكم و غير متراكم گزارش شده است . در بعضي مواقع لكه هاي سفيد با تغيير رنگ به قرمز همراه است . و بايد توجه داشت كه تغيير رنگ به قرمز بواسطه همراه شدن باكتريهاي خانواده ويبريو با اين عفونت است .

نشاني هاي هيستولوژيك : در بررسيهاي بافت شناسي تورم هسته و وجود گنجيدگيهاي بازوفيليك و ائوزينوفيليك در سلولهاي آزمايشگاهي جهت تشخيص : با استفاده از PCR(Polymerase Chain Reaction) و TEM(Transmission Electron Microscopy ) مي توان بيماري را تشخيص داد.

 

روشهاي انتقال بيماري :

گسترش اين بيماري از طريق حركت لاروهاي آلوده يا مولدين اتفاق مي افتد . انتقال بيماري بين مزارع و استخرهاي پرورشي مي تواند از طريق آب خروجي استخرهاي آلوده ،‌از طريق هواده ها ،‌از طريق حشرات ،‌پرندگان  تجهيزات آلوده مورد استفاده در هچري يا مزراع پرورشي ،‌جانوران آبزي مثل خرچنگ ها وساير كروستاسه ها انجام مي شود . آب دريائي آلوده به ويروس 3 تا 4 روز حاوي ويروس مي باشد.

 

اصول كنترل بيماري لكه سفيد :

1- ضد عفوني كردن آب خروجي هچري : كليه هچرتها بايد استخر ضد عفوني داشته باشند و آب خروجي را قبلاً خارج كردن ضد عفوني كنند . خارج كردن آب بدون ضد عفوني از هچري ممكن است داراي ويروس باشد . و اين عوامل مي تواند اثر مخرب بر روي هچريهاي ديگر داشنه باشد . اين موضوع مي تواند باعث آسيب مجدد به همان هچري شده وبيماري دوباره به هچري برگردد . درهچريها بايد تغييرات درجه حرارات به حداقل كاهش يافته و مواد آلي را به حداقل رسانيده ،‌غذاي اضافي و ميگوهاي مرده نيز بطور منظم از استخرها خارج شوند . پارامترهاي كيفيت آب بطور منظم ثبت شده ودر حد مطلوب باشند.

2- ضد عفوني كردن آب خروجي استخرهاي پرورشي :‌آب خروجي استخرهاي پرورشي بايد قبل از خارج شدن و به دريا ريختن ضد عفوني شوند. ضد عفوني آب خروجي از نكات بسيار ضروري در سيستم هاي پرورش ميگو
مي باشد . كه شامل چند مرحله است از قبيل :‌رسوب گيري ،‌اكسيژن زدائي ،‌فيلتراسيون شني و بيولوژيكي
مي باشد كه باعث كاهش مواد آلي و ميكرو ارگانيسم هاي پاتوژن در آب خروجي مي شود . اگر دراستخري بيماري لكه سفيد بصورت شديد شايع باشد ،‌با استفاده از
PPM .4 هيپوكلرايت كلسيم يا 1PPM ماده dipterex بايد همه ميگوها را ازبين برد و آب را هم ضد عفوني كرد . آب و ميگوهاي مرده بايد بعد از 7 روز از استخر خارج شوند . بعد از خارج كردن آب بايد 100PPM آهك مجددا”‌در استخرها مورد استفاده قرا گرفته تا باقيمانده تركيبات ميگوها يا ويروسها را دركف استخر از بين برده واين اولين مرحله در آماده سازي استخرها مي باشد.

3- استفاده از سيستم بسته :‌مفهوم آن اين است كه آب بايد ضد عفوني شده تا ويروسها و ساير ارگانيسم هائي كه ميتواند ناقل ويروس باشند . قبل از استفاده آب در مزارع پرورشي از بين ببريم . دراين سيستم پيشنهاد مي شود كه بطور جدي از استفاده مستقيم آب دريا جلوگيري شده و به اين طريق امكان آلودگي ويروسي به حداقل كاهش يابد . درمكانهائي كه بيماري لكه سفيد گسترش يافته است . به هيچ عنوان نبايد از سيستم پرورشي باز استفاده كرد . آب بايد با  30 PPM كلسيم هيپوكلرايت ضد عفوني شده وبمدت 3 تا 4 روز در معرض نور خورشيد قرارداده و سپس مورد استفاده قرار گيرد.

4- آماده كردن كامل مزارع : ‌بعداز برداشت محصو.ل ،‌ رسوبات مانده دركف استخر شامل :‌مقدار زيادي مواد آلي ‌مواد سمي ،‌باكتريها ،‌انگلها و اجزاء ‌ويروس بالاخص ناقلين ويروس لكه سفيد مي باشند . بسيار خطرناك بوده و مي بايد از استخر خارج نمود. اگر اين مواد خطرناك از استخر خارج نشوند ،‌ميگوها به آساني مي توانند در دوره بعدي پرورش آسيب ببينند . بعنوان مثال خارج كردن رسوبات از استخر بوسيله فشار آب قوي بدون ضدعفوني كردن باعث گسترش سريع عوامل بيماريزا مي شود . براي اين منظور بايد بعد از برداشت محصول از استخر ميزان 100PPM آهك را دركف استخر پاشيده و كف استخر را درمقابل نور خورشيد قرارداده تا كاملا”‌خشك شود وسپس رسوبات سطحي را كه خشك گرديده خارج نموده ويا رسوبات كف را شخم زده ودوباره با آهك مخلوط نمائيم ،‌و با اين عمل ناقلين ويروس لكه سفيد مثل خرچنگ ها يا ماهيها را كه با سوراخ كردن در زمين مخفي شده اند ،‌از بين ببريم .

5- تعاون وهمكاري پرورش دهندگان جهت مشاركت در كنترل بيماري بسيار ضروري و نياز به يك عزم جدي
مي باشد.

 

مديريت پيشگيري از بيماري لكه سفيد :

1- انتخاب مولدين بدون ويروس : ‌انتقال بيماري مي تواند از طريق مولدين به نوزادان از طريق تخم هاي آلوده اتفاق بيفتد بنابراين انتخاب مولدين از طريق تست هاي حساس مانند PCR بسيار ضروري است . اگر مولدين قبل از غربال كردن و انتخاب تخم ريزي نمايند ،‌بايد تخم ها و پست لاروها را با تست PCR غربال كرد.

2- جلوگيري از واردات مولدين ولاروها ،‌بيماري ممكن است از طريق واردكردن مولدين و پست لاروها به مزارع
و هچريها اتفاق افتد . يك بي ملاحظي مقدماتي مي تواند باعث انتقال بيماري به صنعت شود . معرفي و انتقال جانوران و آبزيان از طريق كشورهاي همسايه ،‌هرچند كه در شرايط قرنطينه و بهداشتي انجام شود ،‌نمي تواند صددرصد قابل اعتماد باشد . همچنين انتقال ميگو بين مناطق مختلف كشور نيز بايد به حداقل ممكن كاهش يابد تا از گسترش بيماري جلوگيري كند .

3- در زمان انتقال ميگو بايد از آبي استفاده شود كه ميگو در آن صيد شده است . زيرا ممكن است آب
محل هاي ديگر آلوده به اين ويروس باشند . آب موجود در تانكها جهت نگهداري مولدين نيز بايد ضدعفوني شود تا مطمئن گرديد كه آب فاقد ويروس است .

4-  نگهداري مولدين مناطق مختلف در تانكهاي جداگانه: ‌به منظور جلوگيري از آلودگي بين ميگوهاي منابع مختلف ، بايد ميگوها را جداگانه نگهداري نمود. تخم هاي خارج شده از مولدين مختلف نيز همچنين بايد جداگانه نگهداري و توليد نمود.

5- خارج كردن ناقلين ويروس وانجام اقدامات ضد عفوني : ‌موجودات آبزي شامل خرچنگ ها ،‌كوپه پودا ،‌ميگوهاي وحشي و ساير سخت پوستان از ناقلين ويروس لكه سفيد مي باشند .

6- جلوگيري از استفادهTrash  fish مثل خرچنگ ها ،‌ ميگو ، صدفها مي توانند يا حامل ويروس باشند ،‌يا بوسيله اين ويروس آلوده باشند. بنابر اين تغذيه ميگوهاي مولد با آنها مي تواند خطرناك باشد . وبايد قبل از استفاده بخار داده و بجوشانيم ،‌وبعداً مورد استفاده قرار دهيم.

7- كنترل ميگوهاي سالم با استفاده از آزمايش PCR : در طي دوره پرورش لازم است كه وضعيت بيماريها بطور مرتب كنترل شود . نمونه هائي بايد از مزرعه هر دوهفته يكبار جمع آوري شده و به يك آزمايشگاه داراي امكانات PCR ارسال گردد.

8- استفاده از پروبايوتيكها Probioticsوآب با كيفيت مطلوب: استفاده از پروبايوتيكها مي تواند مفيد باشد ،‌زيرا افزايش تعداد باكتريهاي سودمند در استخر درميان ساير باكتريهاي موجود مي تواند موجب مهار يا كاهش ساير ميكروارگانيسم هاي پاتوژن باشد. بايد توجه داشت كه اين مسئله نمي تواند اثرات جادوئي داشته وبراي همه بيماريها استفاده شود. همچنين فاكتورهاي كيفي آب مانند DO,  PH شوري ، الكانيتي،‌آمونيوم و كدورت بايد در حد مطلوب نگهداري شوند.

9- متعادل كردن تراكم استخرها: كم كردن تراكم لاروها در استخرها باعث كاهش استرس گرديده از اين طريق مقاومت ميگوها در برابر بيماريها افزايش مي يابد . تراكم ايده آل براي استخرهاي پرورشي 30-25 پست لارو در هر متر مربع است .

10- استفاده از داروهاي شيميائي جهت جلوگيري از انتقال بيماري : استفاده از بعضي از توليدات تجارتي نظير Happy Larvae(50g/m) مي تواند جهت مرحله مايسيس به بعد مورد استفاده قرار گيرد . اين عمل نتايج رضايت بخشي را نشان داده و باعث به حداقل رساندن انتقال بيماري بين لاروها مي شود.

11- در مقالات جديد بهترين ماده ضد عفوني كننده را فرمالين معرفي ميكنند كه با دز V. PPM از انتقال ويروس در آب جلوگيري ميكند ،‌واين مقدار به ميگوها نيز آسيبي نمي رساند . البته بر روي شكوفائي پلانكتوني تاثير گذاشته و ميزان DO آب راكاهش مي دهد.

درمان :

درمان موفقي تاكنون براي غلبه بر بيماري لكه سفيد گزارش نگرديده است . بنابراين بايد تلاش شود تا آنجا كه امكان پذير است ، تلفات اين بيماري را به حداقل كاهش دهيم . جديداً افزودن عصاره گياهان داروئي ،‌ويتامين ها مشوق هاي ايمني زا به غذا واصلاح باكتريائي باعث موفقيت هائي در مزارع شده است .

 

واكسيناسيون:

تغذيه پست لاروها از تركيبات ويروسهاي كشته شده بيماري Yellow head و لكه سفيد آزمايش گرديده و موفقيت هائي هم داشته است  ولي تا به حال گزارش جامعي ارائه نگرديده است.

 تهيه و تنظيم : دكتر ايرج نامداري ، كارشناس  اداره كل دامپزشكي استان فارس.

منابع:

 1- دكتر محسن ماجدي : كنترل كيفي آبزيان وفرآورده هاي تبديلي آن .

2- دكتر احمد مجيدي نسب : بيماريهاي ميگوهاي پرورشي.

3- فرزاد مجدي نسب: مديريت بهداشت در استخرهاي پرورش ميگو.

4-Kiatpathomchai  . Wansika etal 2001.Diseases of A  Quatic Organisms. Vol47.235-236

  5-S.Dawne Hard .1998.White spote Syndrome Baculovirus Complex(WSBV)

6-Anirban Chakraborty etal.2002.Current Science VOL.82NO11.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم شهریور 1386ساعت 13:25  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

عفونت استرپتوكوكال در ماهيان

عفونت هاي استر پتوكوكال در ماهيان

 

 

مقدمه:

استرپتوكوكوس عبارت از بك جنس بزرگ باكتريها كه شامل تعدادي گونه است و باعث بيماريهاي عفوني شديد در ميزبانهاي مختلف ميگردد . اين باكتريها در رنگ آميزي گرم به رنگ ارغواني درآمده وگرم مثبت ميباشند درحاليكه سايرباكتريهاي بيماريزا در ماهيان غالبا" بعد از رنگ آميزي داراي رنگ صورتي شده وگرم منفي ناميده ميشوند . اين تفاوت آشكار در انتخاب آنتي بيوتيك مناسب جهت درمان بسيار ارزشمند است.

عفونتهاي استرپتوكوكي گرچه درماهيان معمول نمي باشد ولي درصورت وقوع بيماري ميتوانند خسارتهاي جبران ناپذيري را وارد نمايند . بعضي از انواع استرپتوكوكهاي بيماريزا درماهيان ممكن است سبب بيماري در انسان در اثر پيشامدهاي اتفاقي وغير معمول گردد ، هرچند كه اين باكتريها در اشخاص سالم پاتوژن نمي باشند .بعلاوه درجنس استرپتوكوكوس چندين باكتري ديگر وجود دارند كه بيماريهاي مشابهي ايجاد ميكنند مثل لاكتوكوكوس ، انتروكوكوس و واگوكوكوس وبيماريهاي حاصل از آنها مجموعا" استرپتوكوكوزيس ناميده ميشود.

اولين بار درسال 1957 سپتي سمي استرپتوكوكال درقزل آلاي رنگين كمان پرورشي در ژاپن گزارش گرديد بعد از آن ماهيان متعددي از ساير گونه ها ومشكوك به عفونت گزارش شده است كه شامل ماهي آزاد، شينر طلائي ، كفال ، Pinfish ، مار ماهي مهاجر ، قزل آ‌لاي دريائي ، تيلا پيا ، تاس ماهي و باس راه راه ميباشد . همچنين در انواعي از ماهيان زينتي ، آ‌لودگيهاي استرپتوكوكي مشاهده شده كه عبارتند از ماهي زينتي رنگين كمان ، ماهي سيا ه دم قرمز، رزي بارب ، دانيوس وانواعي از سيچليد Cichlid وتتراسTetras عفونت استرپتوكوكي ميتواند در مدت 3 تا 7 روز تلفات بيشتر از 50 درصد را درجمعيت هاي ماهي باعث شود وبعضي موارد شيوع آ‌ن به شكل مزمن ديده شده كه روزانه تعدادي تلفات داده ومدت بيماري بيشتر از چندين هفته گزارش شده است.

اظهار عقيده ميشود كه استرپتوكوكوس ممكن است دريك گروه از ماهيان آ‌لوده باعث رفتارهاي غير طبيعي درحين شنا شود كه غالبا" به شكل شناي عمودي ومارپيچي به دور خود ميباشد . همچنين احتمال اينكه بعضي از ماهيان بيمار فاقد اين علائم باشند نيز وجود دارد.

پيشگيري از بيماري درماهيان براساس بهبود كيفيت آب ، تدارك صحيح تغذيه ، رعايت اصول بهداشت در استخرها ومحيط ، قرنطينه ماهيان جديد قبل از وارد نمودن به استخرها صورت مي پذيرد . با دانستن اين نكات كه چه انواعي از ماهيان به بيماري حساسند وكمك به ماهيان بيمار با تشخيص سريع ودرمان صحيح ميتوانيم خسارت بيماري را تا حدود زيادي كاهش دهيم.

فاكتورهاي موثر در بيماري :

غالب باكتريهاي عفوني درماهيان فرصت طلب بوده وبدين معناست كه وجود عامل پاتوژن درمحيط براي ايجاد بيماري كافي نمي باشد ، فاكتورهاي محيطي ويا ضعف سيستم ايمني موجب افزايش حساسيت ماهي نسبت به عوامل پاتوژن ميگردد و اين پديده اكثرا" توسط استرس تسريع مي يابد. استرس نقش بسيار مهم در شيوع بيماريهاي عفوني را درجمعيت هاي ماهي بعهده دارد وبعضي از عوامل ايجاد كننده استرس در شيوع استرپتوكوكوز عبارتند از درجه حرارت بالاي آب ( مخصوصا" در فصل تابستان) تراكم بالاي ماهيان ، جابجا كردن ماهيان ، كيفيت پائين آب شامل افزايش آمونياك ويا نيتريت باكتريهاي مولد بيماري اغلب براساس حدت و قدرت بيماريزاي طبقه بندي ميشوند . هرچند كه اين دسته بندي نادرست مي باشد اما مشخص گرديده كه باكتريهاي اختصاصي دريك گونه هم از نظر حدت بيماريزائي با همديگر متفاوت هستند . دراين گروهها باكتريها با طيف گسترده اي از حدت كنار هم قرار مي گيرند بعنوان مثال بيشتر از همه آئروموناس هيدروفيلا درماهيان آب شيرين يافت ميشود كه در حقيقت يك باكتري فرصت طلب بوده ودر محيط پرورش ماهي به فراواني يافت ميشود و از اين رو باكتري محيط پرورش ناميده ميشود اين باكتري در مواقع سلامت ماهي هيچگونه بيماريزائي نداشته وهميشه در جمعيتهاي ماهي وجود دارد از طرف ديگر باكتري استرپتوكوكوس نه تنها فرصت طلب نبوده ، بلكه داراي قدرت تهاجمي زيادي بوده ودريك مطالعه آزمايشگاهي ، ماهيان زينتي دانيوس مخطط را با غلظت زيادي از باكتري درآب وارد نمودند و باعث مرگ 100درصد ماهيان درعرض 2 تا 4 روز گرديدند.

نشاني هاي كلينيكي( قابل مشاهده) :

ماهيان بيمار ممكن است يك يا دو نشاني كلينيكي را نشان دهند واين علائم شامل شناي عمودي و مارپيچي به دورخود ، بيحسي ، سياهي رنگ ، اگزوفتالمي يك يا دو طرفه ، POPEYE ( بيرون زدگي) يك يا هردو چشم ،كدورت قرينه ، هموراژي درداخل ويا اطراف كره چشم ، سرپوش آبششي ، قاعده باله ها منفذ مقعد ، قلب و يا جاهاي ديگر بدن ، آسيت ( ادم و بادكردگي شكم) و زخم پوستي ميباشد. درمواردي ماهيان بيمار تا زمان مرگ فاقد نشاني هاي آشكاري ميباشند . همچنين با توجه به نشانه هاي فوق اغلب درماهيان بيمار علائم هموراژي ، POPEYE ، شناي عمودي ، افزايش سريع تلفات همواره ديده ميشوند.

نكرو پسي ( يافته هاي كالبد گشائي) :

دربررسي هاي كالبد گشائي ممكن است مايعات خون آلود در محوطه شكمي مشاهده شود . طحال بزرگ وقرمز رنگ ، كبد رنگ پريده ، تورم وآماس دراطراف قلب وكليه نيز جلب توجه مي نمايد . بسياري از استرپتوكوكها مغز وسيستم اعصاب ماهيان را آلوده نموده وموجب شناي عمودي ميگردند.

تشخيص ودرمان :

اكثر باكتريهاي فرصت طلب ماهيان بعد از رنگ آميزي گرم ، در زير ميكروسكوپ برنگ صورتي ظاهر شده و بيشتر آنها ميله اي شكل بوده وگرم منفي ناميده ميشوند . درصورتيكه استرپتوكوكوسها بعد از رنگ آميزي برنگ ارغواني درآمده و بيشتر كروي ويا بيضي شكل هستند وگرم مثبت خوانده ميشوند . تشخيص اوليه با توجه به تاريخچه وعلائم كلينيكي ، يافته هاي كالبد گشائي ميسر است . اسلايد هاي اخذ شده از بافتهاي تازه مغز ، طحال ، كليه وكبد باكتريهاي گرم مثبت را نشان ميدهند.

اگر دركارگاهي با ماهيان بيمار داراي علائم بيماري (شناي عمودي وغير عادي ، POPEYE ، خونريزي ، مرگ و ميرسريع و شديد ، كوكسي هاي گرم مثبت در مغز وكليه) مواجه شويم ، مشكوك به استرپتوكوكوز
گرديده و تأئيد تشخيص نيازمند كشت باكتريائي از ارگانهاي داخلي بويژه كليه و مغز مي باشد . محيط كشت انتخابي بلاد آگار بوده وبهتر است بعد از جداسازي باكتري نسبت به آنتي بيوگرام اقدام گردد . باكتريهاي گرم مثبت و مشخصا" استرپ درمقابل اريترومايسين حساس بوده ويك دوره دز درماني به ميزان 5/1 گرم اريترومايسين دريك پوند غذا بمدت 10تا 14 روز موثر مي باشد . هرچند آنتي بيوگرام قدرت تاثير آنتي بيوتيكها را مشخص ميكند اما كمك گرفتن از متخصصين بهداشت ماهي و تشخيص آزمايشگاهي بسيار زياد توصيه ميشود . زيرا اگر ميزان غذا ويا دفعات غذا دهي را زياد كنيم ، ندانسته از عمل آنتي بيوتيكها جلوگيري مي كنيم .

گاهي پرورش دهندگان مبادرت به درمان با داروهاي قوي وغير قانوني مي كنند كه موجب رسوب دارو در بافتهاي ماهي ميشود و امنيت غذائي و بهداشتي جامعه را به خطر مي اندازد لذا توصيه ميشود كه پس از مشورت با متخصصين دامپزشكي در رشته بيماريهاي آبزيان از آنتي بيوتيك موثر و به طريقه صحيح استفاده و مدت زمان مصرف رعايت گردد.

پيشگيري :

پيشگيري از بيماري هميشه ارجح تر از درمان بوده وبرنامه پيشگيري براساس كاهش استرسها ، بهبود كيفيت آب ، به حداقل رساندن عوامل عفوني توسط ضد عفوني كننده ها ، رعايت اصول بهداشتي وبهسازي محيط استوار است . ضمنا" بنظر ميرسد در هرموقع از سال بيماري استريتوكوكوز ميتواند دردرجه حرارتهاي بالا بطور مداوم بروز نمايد.

مطالعه سيستم هاي پرورش دريائي در ژاپن تشان از حضور استرپتوكوكها در آبهاي شور ولجن آلود دارد و با ميزان زيادي درآبها بالاخص درطول ماههاي تابستان ديده شده است.اين موضوع دربعضي ازسيستم هاي پرورش ماهي كه تعدادي از استرپها ميتوانند بطور طبيعي حضور داشته باشند مشكل ساز مي باشد. زيرا باكتري در محيط اندميك شده ودرمزرعه ضمن تثبيت گاهي موجب بروزبيماري ميگردد در نتيجه،
عفونت هاي استرپتوكوكي ممكن است به شكل
دوره اي با عود نمودن بيماري مخصوصا" در مواقع افزايش استرس زياد ديده شوند.

در صورت مشكوك بودن به گروهي از ماهيان از نظرآلودگي به استرپتوكوك ، جمعيت آلوده را بايد سريعا" از سايرين ايزوله كردو تا آنجا كه امكان دارد ازوسائل اختصاصي مانند تورساليك و... استفاده شود و بعد از كاربرد وسائل بايد جهت اطمينان كامل اين لوازم را در مواد ضدعفوني كننده مانند كلريد بنزالكونيوم فرو بريم ضمنا مواد ضد عفوني كننده بايد طبق دستور كارخانه سازنده مصرف شود.

عفونت هاي استرپتوكوكي ميتواند بسرعت در گروهي از ماهيان كه درمعرض آب آلوده با باكتريها قرار دارد گسترش يابد . همچنين گسترش بيماري در يك گروه از ماهيان بروش خوراكي ، كاني باليسم درماهيان بيمار، تغذيه از غذاي ماهيان آلوده ديده شده است . ازبين بردن ماهيان مرده هر چه سريعتر جهت كاهش آلودگي توصيه ميگردد. غذاي زنده ويا عمل آوري نشده ( تازه يا منجمد ) ممكن است منبع عفونت باشند و ارسال نمونه ها به آزمايشگاه ميكروبيولوژي جهت كشت باكتريائي قبل از مصرف الزامي مي باشد.

 
انواع استرپتوكوكوس هاي بيماريزادر ماهيان :

بسياري از انواع استرپتوكوكوس ها ميتوانند سبب بيماري درماهيان گردند وبيشتر آنها هنوز شناسائي ومشخص نشده است . تعيين وشناسائي همگي آنها كه باعث بيماري در پستانداران وماهيان ميگردند نيز غالبا" قابل اجرا نمي باشد.

بعضي از انواع استرپها كه براي ماهيان پاتوژن هستند درمحيط نيز يافت شده وميتواند علت اندميك شدن بيماري درمزرعه گردد. اطلاعات جامع وكامل براي تعيين گونه هائي كه براي ماهي بيماريزا هستند ، در دسترس نمي باشد.

بعنوان مثال انواعي كه درماهيان ايجاد بيماري ميكنند شامل استرپتوكوكوس ديفيسيليس S.difficilis كه درماهيان اسرائيل و استرپتوكوكوس پارابريس از ماهيان توربوت درشمال اسپانيا واسترپتوكوكوس ميلري S.milleri از كليه ماهيان Koi كه داراي زخمهاي سطحي بودند جدا شده است.

استرپتوكوكوس اينياي S. iniaeيكي ديگر از گونه هائي است كه از ماهيان وپستانداران جداشده وبحث ‌آ‌ن در مبحث بعدي خواهد شد. ساير باكتريهاي گرم مثبت كه داراي ارتباط با استرپتوكوكوس بوده وبيماريهاي مشابه ايجاد مي نمايند شامل لاكتوكوكوس گارويه كه از مار ماهي مهاجر وگيش دم زرد درژاپن ، لاكتوكوكوس پيسيوم و واگوكوكوس سالمونيناروم از ماهيان قزل آ‌لاي رنگين كمان جداشده است.

 

بيماري درانسان :

بيماريزائي استرپتوكوكوس اينياي S.iniae درماهي وپستانداران وانسان مشخص شده است . اولين بار اين باكتري در سال 1970 در رودخانه آمازون از دلفين جدا گرديده ودر سال 1994 بعنوان عامل بيماري در هيبريد تيلاپيا بوده ، هرچند كه بعدا" مشخص گرديد كه با S.shiloi كه بار اول در سال 1984 از تيلاپيا ودر اسرائيل ايزوله شده ، يكي بوده است . اولين گزارش بيماريزاي اين باكتري در انسان در سال 1991 و در تگزاس بوده ودر سال 1994 دومين مورد بيماري در اتاواي كانادا اتفاق افتاد و ضمنا" منشاٌ عفونت براي هيچكدام مشخص نگرديد.

در سال 1995 گروهي از پزشكان كانادائي ، بيماري را در 4 نفر از پرورش دهندگان مسن پيگيري نموده و اين اشخاص داراي بيماريهاي مزمن شامل ديابت و رمانيسم قلبي بودند. آنها مي دانستند كه اگردستانشان زخم باشد بعد ازصيد و فرآوري بويژه تيلاپيا قطعا" بيمار ميشوند . در تعداد 8 نفر از 11 نفر بيمار عارضه سلوليت ( عفونت دربافت هاي همبند) در دست و تب مشاهده شد . يكي از بيماران كه داراي بيماري قلبي كليوي ، ديابت و آرتريت بود ، عفونت شديد در بدنش گسترده شد . كليه بيماران با آنتي بيوتيك درمان گرديده و بهبودي كامل حاصل نمودند.

جالب توجه است كه بدانيم افراد مسن با ميانگين سن 69 سال در حين دستكاري با تيلاپيا مبتلا به بيماري ميگردند. همچنين اشخاص ضعيف و يا افراد با سيستم ايمني تضعيف شده نيز به بيماري حساس ميباشند اغلب انسانهاي بيمار شده داري زخم در دست ها ويا بريدگي بوده اند. كارشناسان بهداشت ماهي كه درچندين ايالت كار مي كردند ، مشكلا ت منتج به بيماري در كارگراني كه با تيلاپيا كار ميكردند مشاهده وگزارش ننموده اند. اشخاصي كه داراي سيستم ايمني ضعيف شده هستند اختصاصا" اگراز بريدگي ويا زخم دردستها رنج مي برند نسبت به بيماري بسيار حساسند و مي بايد احتياطات وپژه اي را درحين كار با ماهيان بكار ببرند مانند پوشيدن دستكش و استفاده از صابونهاي آنتي باكتريا ل همچنين براي كارگراني كه سيستم ايمني بدنشان تضعيف شده بسيار مهم است كه اطلاعات بهداشتي كافي كسب نمايند چرا كه استرپتوكوكوس برايشان بيماريزا است وبطور طبيعي اشخاص سالم احتمال بسيار كمي دارد كه بيماري را از ماهيان آلوده كسب نمايند.

منابع :

references :

ROYP.E. YANONG AND RUTH FRANCIS - FLOYD

University of Florida - Fisheries and aquatic dept.

Department of Fisheries and aquatic science , Florida cooperative extension service (February 2002) .

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم شهریور 1386ساعت 13:21  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

ميزان غذادهي :

 

ويژگيهاي فيزيكي غذاي ماهيان سردابي (قزل آلا )ودفعات غذادهي

 

نوع خوراك

SFT-00

SFT-01

SFT-1

SFT-2

SFT-3

FFT

GFT-1

GFT-2

BFT-1

BFT-2

شكل خوراك

گرانول

گرانول

گرانول

گرانول

گرانول

پلت

پلت

پلت

پلت

پلت

دانه بندي خوراك (mm)

4/0-2/0

6/0-4/0

1-6/0

5/1-1

2-5/1

5/2

5/3

8/4

8

8

وزن ماهي(گرم)

25/0-5/0

4/0-25/0

1-4/0

2-1

5-2

30-5

80-30

80‹

4000-1000

4000-1000

طول ماهي(cm)

2›

5/3-2

5/4-5/3

6-5/4

5/7-6

5/13-5/7

5/18-5/13

33-5/18

72-40

72-40

دفعات خوراك دهي(روزانه)

30

30

10

10

10

5

4

3

1

1

·    جهت ارتقاء كمي وكيفي تخم هادرزمان تشكيل،باروري وتخم ريزي ماهيان مولد يك تا چندماه قبل ازمرحله تكثيرازخوراكBFT-1استفاده نمائيد.

نحوه محاسبه ميزان غذادهي:

در صورتی که غذادهی به صورت دستی انجام ميشود ميزان  غذاي ماهي قزل آلا  پس از محاسبه ، داخل سطل ريخته واز روي ديواره استخر توسط كارگر به داخل استخر پخش مي گردد.

 طريقه محاسبه غذا بدين صورت است.

درصدغذادهي× بيوماس ماهي= ميزان كل غذا

· بيوماس ماهي از ضرب تعداد ماهي بر متوسط وزن ماهيان بدست مي آيد.

·    درصد غذادهي با توجه به سايز ماهي ودماي آب وبراساس جدول غذادهي بدست مي آيد.

جدول زير بيانگر ميزان غذاي روزانه قزل آلاي رنگين كمان (به درصد وزن ماهيان موجود) در تابعيت درجه حرارت آب وبزرگي ماهيان (به هنگاميكه از غذاي خشك براي تغذيه ماهيان استفاده مي شود) مي باشد حال اگر در يك مزرعه پرورش ماهي قزل آلا تعداد ده هزار قطعه بچه ماهي با وزن متوسط 5 گرم موجود باشد ودرجه حرارت آب نيز 15 درجه سانتيگراد باشد ميزان غذاي مورد نياز روزانه براساس جدول غذايي ارائه شده محاسبه مي شود

+ نوشته شده در  سه شنبه ششم شهریور 1386ساعت 22:12  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

پرورش ماهي در سيستمهاي باز

منظور از سيستمهاي متداول (باز) آبزي پروري مزارعي است كه آب از يك سو وارد شده وپس از استفاده توسط آبزيان مزرعه از سوي ديگر خارج مي گردد.

الف) مزارع توليدي سردابي

در مزارع توليد ماهي قزل آلا (مزارع سردابي) بدليل حساسيت اين گونه ماهي پرورشی ونياز به دماي پایین واكسيژن بالا لازم است آب دائماً در استخرهاي بتني در جريان باشد وپس از تامين آب از منبع اصلي كه معمولاً چشمه ، سراب يا رودخانه است و گذر از مزرعه پرورشي بدون آنكه در حجم آن تغييري حاصل شود از سوي ديگر خارج مي گردد تا هم اكسيژن مورد نياز ماهيان فراهم شود وهم با ماندگاري آب دماي آن افزايش نيابد.

در بعضي مزارع باز پرورش قزل آلا،جهت تامين اكسيژن بيشتر، آب ورودي به مزرعه به (روش ثقلي ويا استفاده از هواده هاي مكانيكي و هوادهي مي گردد.

با توجه به امكانات موجود كه بهترين آن ميزان آب در اختيار مي باشد ظرفيت يك مزرعه پرورش سردابي از چند تن تا دهها تن متغير است.

رايج ترين اشكال مزارع سردابي نوع معمولي ونوع دانماركي است. در انواع معمولي آب هر استخر بصورت مجزا تأمين شده وخروجي جداگانه نيز دارد ودر نوع دانماركي مزارع در چند رديف پله مانند ساخته شده وآب خروجي استخرهاي رديف اول به استخرهاي رديف دوم وپس از عبور از آن به استخرهاي رديف سوم مي ريزد.

انتخاب نوع ساخت وساز استخر به عوامل مختلفي نظير شرايط توپوگرافي زمین, ميزان آب و…بستگی دارد وهر كدام داراي معايب و مزاياي خاصي مي باشند.

 ب) مزارع توليدي ماهيان گرمابي

در مزارع توليد ماهيان گرمابي (كپور ماهيان ) بدليل نياز اكسيژني كمتر ودماي مورد نياز بالاتر لزومي به جريان وتعويض دائمي آب نيست. ضمن اينكه جهت تامين غذاي طبيعي در مزرعه (زي شناوران گياهي وجانوري)اين نوع استخرها خاكي هستند. پس از آبگيري استخرها در ابتداي دوره پرورش ماهي (از منبع اصلي كه معمولاً چشمه , سراب يا رودخانه وگاهي چاه مي باشد )در طول دوره پرورش كه معمولاً 8 ماه است بسته به نياز، چندبار تعويض بخشي از آب صورت مي گيرد. در شرايط معمولي از هر هكتار مزرعه پرورش ماهيان گرمابي 3 تن ماهي استحصال مي گردد ودر صورتي كه مزرعه به طرز مناسبي هوادهي گردد توليد هر هكتار را تا 8 تن نيز مي توان افزايش داد.

 

 

ماهيان سرد آبي

ماهيان كه در ميانگين حرارتي 7 تا 17 درجه سانتيگراد به خوبي رشد مي كنند را تحت عنوان ماهيان سرد آبي شناسايي مي نمايند بيشتر اين ماهيان را خانواده آزاد ماهيانsalamonidae بوده و مشتمل بر ماهيان آب شيرين و ماهيان مهاجر موجود در نيم كره شمالي مي باشند.

امروزه گونه هاي مختلف ماهيان در كشورهايي كه داراي شرايط آب و هوايي مناسب رشد اين ماهيان در كشورهايي كه داراي شرايط آب و هوايي مناسب رشد اين ماهيان مي باشند پرورش داده مي شود. گوشت اين ماهيان بسيار لذيذ بوده و از نظر اقتصادي از جمله ماهيان با ارزش خوراكي محسوب مي گردند.

اغلب گونه هاي مختلف آزاد ماهيان در اين دسته جاي گرفته تقريبا بيشتر انواع اين ماهيان به منظور حفظ ذخاير منابع آبي صيد ورزشي توليد گوشت تكثير و پرورش داده مي شوند.

از اختصاصات ويژه اين ماهيان وجود دندان در دهان فلسهاي ريز نقره فام دهاني نسبتا بزرگ ، باله مخرجي كوتاه، يك باله چربي كوچك، در روي ساقه دمي همو سرك است.

قزل آلاي رنگين كمانoncorhynchus  mykiss    :

نام علمي ماهي قزل آلاي رنگين كمان salmo  gairdneri richبوده است كه با توجه به شباهت تاكسونوميك آن به گونه oncorhynchus  mykiss يا آزاد ماهيان كبير به تبديل و مورد تصويب دانشمندان قرار گرفت.

قزل آلاي رنگين كمان در سراسر جهان منتشر گرديده و بدون شك بعد از ماهي كپور عمده تر ين و قديمي تر ين ماهي پرورش محسوب مي گردد و همچنين اين ماهي يكي از مهمترين ماهيان براي صيد ورزشي قلمداد مي گردد.

عليرغم تحقيقات وسيع و همه جانبه اي كه در سطح جهاني بر روي اين ماهي صورت گرفته است ، ماهي شناسان در خصوص نام علمي اين ماهي اتفاق نظر نداشته اند و تاكنون بيش از 30 نام علمي براي اين ماهي پيشنهاد گرديده است.

حدود 80 سال قبل ريگان Raygan پيشنهاد داد كه ماهيان قزل آلاي وابسته به اقيانوس كبير با توجه به اندازه و شكل بين دو چشم آنها رده بندي گردد( كيابي -1372)

تجارب قبلي دانشمندان نيز حاكي از آن است كه DNAميتو كندري زل آلاي رنگين كمان شباهت زيادي بهDNA ميتو كندري ماهي آزاد اقيانوس كبير در مقايسه با ماهي آزاد اقيانوس اطلس دارد . اين شباهت به شاه ماهي آزاد اقيانوس كبير حتي به مراتب بيشتر از شباهت آن بهDNA ميتو كندري ماهي قزل آلاي قهوه اي است.

در سال 1988 جامعه شيلاتي آمريكا  American  fisheries  society نام جنس را براي ماهي قزل آلاي رنگين كمان پيشنهاد داد . پس از اينكه معلوم شد ماهي قزل آلاي رنگين كمان تقريبا تمامي ويژگيهاي ماهي آزاد كامچاتكا را دارد نام علميoncorhynchus  mykiss براي آن پيشنهاد گرديد تا جاي نام علمي Salmo  gairdneri rich را بگيرد .

  برخي از ويژگي ها و خصوصيات ماهي قزل آلاي رنگين كمان:

1- ماهي قزل آلاي رنگين كمان به مراتب آسانتر از قزل آلاي خال قرمز نسبت به محيط سازگاري حاصل نموده تمايل بيشتري به اهلي شدن داشته و از غذاي دستي آسانتر استفاده مي نمايد.

2- اين ماهي به درجه حرارت هاي بالا و كمبود اكسيژن مقاوم بوده و در آبهايي كه به اندازه كافي تجديدي گردد مي تواند درجات 20 الي 22 درجه سانتي گراد را تحمل نمايد.

3- قزل آلاي رنگين كمان نسبت به بيماريها و بخصوص بيماريfurunculosis به مراتب مقاومتر مي باشد .

4- نمو تخم در مدت كوتاهتر انجام شده و رشد آن سريعتر است. اين ماهي گوشتخوار مي باشد فلذا ماهيان كمتري را شكار مي نمايد اين ماهي از انواع كرمها و نرم تنان تغذيه ميكند و اين موجودات را در بستر آبگير جستجو مي نمايد .از همين طعمه ها براي صيد ورزشي استفاده مي كنند .

5- اين ماهي داراي رشد سريع مي باشد و در صورتي كه خوب تغذيه شوند و در يك سالگي به وزن 100 گرم و در سالگي به 250 الي 300 گرم و در چهار سالگي به 40 الي 45 سانتي متر مي رسد حداكثر وزن آن به 7 كيلو و حد اكثر طول گزارش شده به 70 سانتي متر است. اين ماهي نسبت به whirling  diseaseبيماري حساس مي باشد و گوشت آن از حيث كيفيت نازلتر از گوشت قزل آلاي خال قرمز مي باشد.

6- ماهي قزل آلاي رنگين كمان مناسب تر ين ماهي سرد آبي جهت پرورش مي باشد بطوريكه آسانتر به غذاي دستي عادت كرده و نسبت به درجه حرارت و كيفيت آب كمتر حساس مي باشد و بدين جهت در سراسر دنيا اساسي تر ين ماهي آزاد مورد پرورش جهت تغذيه مي باشد. از اين ماهي مي توان جهت ماهي دار كردن آبگير هاي طبيعي استفاده نمود .

مهاجرت:

خيلي از ماهيان آب شيرين ساكن مي باشند اردك ماهي در يك منطقه محدود اقامت مي كند مخصوصاً در دوران جواني . يك دسته سيخ باله يا يك جفت لاي ماهي اغلب در محل مورد علاقه خود براي مدتهاي طولاني باقي مي مانند و معمولاً به هر سنگ و مخفيگاه در آن منطقه آشنا مي باشند . ماهيان مهاجر در مقايسه به سفرهاي طولاني دست مي زنند مخصوصاً قبل يا بعد از فصل توليد مثل گروههايي از ماهيان جهت تخم ريزي به بالي رودخانه مهاجرت مي كنند عده اي به پايين رودخانه . ماهيان خاوياري آزاد به بالاي رودخانه مي روند علت مهاجرت ماهي ها هورمون هايي است كه توسط بلوغ غدد جنين ترشح مي شود. آنها در اين هنگام داراي احساسات جديدي ميشند . بصورتي كه ديگر قادر به تحمل محيط اطراف خود نبوده و نياز مبرمي به عوض كردن جايگاه خود را دارند اين ماهيان جهت پيدا كردن مكانهاي مناسب دست به مهاجرت مي زنند .

آزاد ماهيان و از جمله ماهي قزل آلا ي رنگين كمان قدرت فوق العاده اي در به خاطر سپردن محيط آبهاي محل تولد خود دارند .

بطور كلي زندگي ماهي قزل آلا ي رنگين كمان شبيه ماهي قزل آلا مي باشد دوره تخم ريزي از اواخر زمستان تا اواخر بهار بوده و تعداد تخم ها بين 1 تا 5 هزار عدد مي باشد بچه ماهيان تقريبا زماني كه 15 سانتي متر طول دارند داراي 11-12 عدد لكه هاي تيره رنگ بر روي بدن مي باشند( جنسيت و توليد مثل)2/17

مشاهداتي كه در خصوص قزل آلاي رنگين كمان و قزل آلاي خال قرمز انجام گرفته است گوياي اين نكته مي باشد كه قزل آلاي رنگين كمان ، قزل آلاي خال قرمز را از محل خويش دور مي سازد . اين ماهي مناطقي از رودخانه را انتخاب كرده و تحت تسلط خويش قرار مي دهد.

قزل آلا ي رنگين كمان در مقابل تغييرات درجه آب اكسيژن آب زياد حساس نمي باشد در صورتيكه ماهي قزل آلاي خال قرمز نسبت به تغييرات فوق الذكر و همچنين نوسانات مواد غذايي حساسيت خاصي از خود نشان مي دهد . اين ماهي بعد از سازش تدريجي مي تواند به خوبي در آب اقيانوس زندگي كند .

امروزه پرورش اين ماهي در دريا در سبد هايي محصور صورت مي گيرد كه جمعيت هايي از ماهي ها از همين سبدها فرار كرده به دريا راه يافته اند قزل آلا ي رنگين كمان در شرايط طبيعي در آب شيرين و مناطق معتدل كه حرارت در تابستان حدود 12 درجه سانتي گراد است زندگي مي كند اين ماهي در شرايط خوب پرورش مي تواند نوسانات صفر تا 25 درجه سانتي گراد را تحمل نمايد.

تاكنون مطالعات بسيار زيادي بر روي اصلاح نژاد قزل آلاي رنگين كمان صورت پذيرفته است. 

جنسيت و توليد مثل:

جنس نر و ماده قزل آلاي رنگين كمان از لحاظ ظاهري شبيه به هم مي باشد فصل توليد مثل با بلوغ جنسي رنگ نرها غليظتر ده و تغييرات قابل ملاحظه اي در نرها ايجاد مي شود در خارج از فصل تخم ريزي غدد جنس كاملاً كوچك هستند و فقط با نزديك شدن فصل توليد مثل بزرگ شده و كيسه مواد تخم و اسپرم را به وجود مي آورد

نكته : با اين كه بلوغ غدد جنسي توسط هورمونها كنترل مي شود ولي قبل از انجام تخم ريزي آب بايد داراي دماي مناسب باشد.

تخمك ها و اسپرم ها آزادند و در آب رها شده و لقاح در آنجا صورت مي گيرد و تخم شفاف كه كمي از آب سنگينتر بوده و قدري چسبناك هستند تا توانند به سنگها و گياهان متصل شوند را به وجود مي آورند.

قابليت رشد و مقاومت ماهيان اصلاح شده افزايش يافته است بطوري كه آنرا براي پرورش مصنوعي و با غذاهاي كنتسانتره بخوبي مهيا ساخته است محل طبيعي زندگي اين ماهي در قسمتهاي علياي رودخانه ها و درياچه هاي خنك و در محيطي كه سرشار از اكسيژن و غذاي كافي است مي باشد.

اين ماهي ظريف، عصبي،  فوق العاده چالاك است . داراي عكسس العمل هاي شديد مي باشد گوشت اين ماهي فوق العاده لذيذ و خوش طعم و داراي رنگي زيبا مي باشد كه اين مطلب باعث علاقه ماهيگيران ورزشي به اين ماهي شده است. 

رنگ بدن :

پوست و اندام شفاف و گلگون و از فلسهاي ريزي پوشيده شده است رنگ آن در رودخانه هاي مختلف تغيير مي كند و در رودخانه هايي كه در سايه واقع گرديده است بسيار تيره رنگ مي گردد.

از اهم مشخصات ديگر آن داشتن دندان هاي ريز در دهان و باله چربي بالاي ساقه دمي است.

ماهياني كه معمولاً در لايه هاي بالايي آب زندگي مي كنند داراي بدن و فلسي نقره اي هستند . اين رنگ به خاطر انعكاس نور از بلورهايي بي رنگ و ميكروسكوپي به نام كوانينCUANIN  است . اين بلورها در واقع محصول فرعي يك سوخت و ساز شيميايي است كه در زير فلس يا در لايه مخصوص رنگ در پوست ايجاد مي شود ماهيان نيمه شفاف مثل كفالها فاقد اين ماده فلسهايشان مي باشند.

دانه هاي رنگي قرمز زرد و سياه هزاران سلول رنگي Chromtophore تجمع يافته اند . اين دانه به توسط عمل انقباض يا انبساط به هم نزديك يا از هم  دور مي شوند و اين فرآيند اساس قابليت تغيير رنگ در ماهي مي باشد . غلظت رنگ در ماهيان به خط سلول رنگي و تراكم دانه در هر سلول بستگي دارد.

  اكوسيستم مناسب جهت پرورش ماهي:

اين ماهي در جاهايي كه بستر شني و آب شفاف ، سرد ، سرشار از اكسيژن مي باشد اقدام به تخم ريزي مي نمايد . قزل آلا ي رنگين كمان مي تواند حرارت بالاتر و اكسيژن كمتر را نسبت به ساير آزاد ماهيان تحمل نمايد و در شرايط يكسان ، رشد سريعتري نسبت به قزل آلاي قهوه ا ي دارد

تخمهاي قزل آلا در 82 روز و 5 درجه كامل مي شود اما همين عمل در حرارت 10 درجه 41 روز طول مي كشد با دو برابر شدن دما همين 20 درجه فقط در مدت 5 روز كامل مي شوند.

قزل آلا ي رنگين كمان ديرتر از ماهي قزل آلاي خال قرمز تخم ريزي مي نمايد.

البته امروزه واريته هايي حاصل گرديده كه تخم ريزي آنها حتي جلوتر شروع مي شود . بهترين درجه حرارت براي رشد و نمو و سلامت طبيعي آن 12 سانتي گراد است (7 تا 9 دكتر عمادي) حال آنكه عالي ترين گرما براي رشد و نمو اقتصادي آن در صورت مناسب بودن كيفيت آب بين 15 تا 20 درجه سانتي گراد ( عمدتا 17 درجه سانتي گراد ) مي باشد.

فصل تخم ريزي قزل آلا نسبت به محل و درجه حرارت متفاوت مي باشد ماهي قزل آلاي رودخانه اي و قزل آلاي قهوه اي در پاييز و ماهي قزل آلاي رنگين كمان در بهار تخم ريزي مي نمايند . در برخي از رودخانه ها ي كاليفرنيا كمتر ماهي داز سال مي باشد كه حداقل نوعي ماهي قزل آلا يا ماهي آزاد تخم ريزي نكند.(عمادي)1360

فصل و زمان تخم ريزي را مي توان به طرق مختلف جلو انداخت اين روشها شامل تخم گيري گزينشي – مصرف نور مصنوعي با كنترل زمان تابش –و تزريق هورمون هيپوفيز مي باشد .

تخم گيري گزينشي حائز اهميت فراوان بوده و از اين طريق توانسته اند قزل آلاي رنگين كمان بهاره نژاد هات كريك Hotcreek را توليد كنند .

احتمالاً هيچ عاملي در تنظيم نمو جنين و رشد آن به اندازه درجه حرارت مهم نمي باشد . تجربه نشان داده است ماهي قزل آلا ي رنگين كمان در درجه حرارت ثابت 5/15 درجه سانتي گراد هر ماه 5/2 سانتيمتر رشد مي كند و در حرارت 2/7 درجه سانتي گراد كمتر از 625/. سانتي متر در ماه رشد مي كند .

ماهي قزل آلاي يكساله و بالغ مي تواند درجه حرارت بيشتر از 20 درجه سانتي گراد را براي مدتي بدون آنكه متحمل آسيب شود به خوبي پشت سر بگذارد .به منظور توليد تخم خوب ماهي قزل آلا ي رنگين كمان بايستي حداقل 6 ماه قبل از – تخم ريزي در اينكه بيشتر از 30/13 درجه سانتي گراد و ترجيحا بيشتر از 2/12 درجه سانتي گراد نباشد نگهداري شود(عمادي1360)

براي توليد ماهي قزل آلا ي رنگين كمان با سرعت رشد زياد و تخم ريزي در سن 2 سالگي در 16 ماه اول بايستي آنها را در درجه حرارت نسبتا ثابت 15 درجه سانتي گراد نگهداري كرده و هنگام رسيدن به سن بلوغ حرارت را به حداكثر 2/12 درجه سانتي گراد كاهش داد.

 

تغذيه ماهي :

بسياري از ماهيان سرد آبي و معتدله داراي روده اي كوتاه مي باشند اين خاصيت مربوط به ماهيان گوشتخوار و همه چيز خوار است . اين ماهيان به رژيم غذايي غير زنده يا مصنوعي نيز عادت مي كنند كه البته در خصوص آزاد ماهي درياي خزر(Salmo  troutta  caspius) اين تغيير رژيم به سختي امكان پذير است بطوريكه حتي ماهي غير زنده را هم نمي خورند .

گوشتخواري اين ماهيان سبب مي شود تا رژيم غذايي آنها از لحاظ پروتئين هاي حيواني غني باشد و به همين علت تغذيه اين ماهي گران تمام مي شود .

ماهي قزل آلا فقط مقدار كمي از مواد نشاسته اي قابل هضم را مورد استفاده قرار مي دهد ولي مواد چربي بهتر مورد استفاده قرار مي گيرد.

در بعضي از گونه هاي آزاد ماهيان و قزل آلاي درياچه اي مواد چربي ممكن است به عنوان منبع انرژي تا 20درصد از وزن خشك را به جاي پروتئين و كربو هيدراتها تشكيل دهد.

روشهاي پرورش :

 اين ماهي به روش مونو كاپو ( سيستم روش يك گونه اي ) ، پلي كاپو ( سيستم پرورش چند گونه اي ) به عنوان مثال پرورش همراه گياه برنج در شالي زار هاي مازندران صورت مي گيرد

 

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم شهریور 1386ساعت 23:52  توسط مهندس احمد طهماسبی  | 

پرورش ماهي با استفاده از منابع آب کشاورزی در روستاها

كانالهاي كشاورزي حد واسطي بين يك منبع آبي (رودخانه , سراب و…) و زمينهاي كشاورزي محسوب مي شوند كه معمولاً بصورت سيماني مي باشند. اين كانالها با عمق كم وحداكثر چند متر عرض وطولي برابر با چند صدمتر هستند. شيب كانالهاي كشاورزي 20-10 سانتيمتر در 30 متر است . حد مطلوب تعويض آب در آنها 3-2 مرتبه در ساعت مي باشد. كانالهاي كشاورزي در صورت دارا بودن شرايط مناسب (دما , ميزان آب , طول وعمق مناسب , عدم آلودگي و…) مي توانند جهت پرورش ماهي قزل آلا استفاده شوند, كه معمولاً اين كانالها توسط توريهايي به فاصله هاي حدود 30 متر از يكديگر مجزا مي شوند. بطور كلي پتانسيل نگهداري ماهي در آنها بين 35-25 كيلوگرم در متر مكعب در نوسان است. از آنجائيكه ميزان اكسيژن محلول درطول كانال كاهش مي يابد واز طرف ديگر بار آلودگي آن افزايش مي يابد در فاصه هاي معيني از كانال آب جاري هوادهي مي شود.

ماهيدار كردن كانال:

- اندازه كانالهايي كه بچه ماهيان را در آن مي ريزيم متفاوت است وبستگي به وزن ماهي دارد

_ براي ماهيان كه حدود 3 تا 5 گرم وزن دارند طول كانال تقريباً 10 متر , عرض 1 متر وعمق 5/0 متر است.

_ براي ماهياني كه حدود 10 تا 20 گرم وزن دارند طول كانال تقريباً 20 متر, عرض 3 متر وعمق 8/0 متر است.

_ برای ماهياني كه بالاتر از 50 گرم هستند طول كانال 30 متر, عرض 6-5 متر وعمق 2/1 متر است.

معمولاً عرض كانالها بايد 1/0 طول آنها باشد. پس از مشخص شدن محل خريد بچه ماهي , دريافت گواهي بهداشتي وتاييد شيلات استان لازم است . 24 ساعت قبل از بارگيري وحمل بچه ماهيان، قطع غذا بايد صورت گيرد زيرا اگر ماهيان تغذيه كرده باشند هضم غذا نياز به اكسيژن اضافي داشته ودر هنگام حمل ونقل ماهي دچار استرس مي شود. بعد از رهاسازي ماهيان نيز بايد تا 24 ساعت از غذادهي خودداري كرد.

 

غذادهي :

اصول غذادهي ماهيان در كانال از الگوي غذادهي كلي ماهيان قزل آلا تبعيت مي كند.

پاكسازي كانال:

پاك كردن دريچه ها وکف كانال:

بهترين زمان براي پاكيزه كردن كانالها صبحها و قبل از غذادهي به ماهيان است. قبل از تميز كردن حدود 15-10 ساعت قبل از غذادهي قطع مي شود. تخته ها وتوريهاي ورودي وخروجي در طول روز بايستي چندين بار بوسيله برس تميز گردند كف كانال ها بايد هفته اي يكبار پاكيزه شود, زيرا قزل آلا به آب شفاف حاوي اكسيژن بالا نيازمند است.

در تميز كردن كانال ابتدا سطح آب را كم كرده (بسته به ارتفاع آب استخر) بعد 3 تا 4 متر اول كانال را بوسيله برس شسته وماهيان را در 3_ 4 متر اول كه شسته شده بوسيله قاب فلزي دست ساز حبس نموده وشروع به پاكيزه نمودن بقيه كانال مي نماييم تا لجن وپس مانده غذايي موجود در كف استخر از طريق دريچه هاي تعبيه شده جهت اين منظور خارج شود به طوريكه لجن ومواد زائد كانالها وارد كانالهاي بعدي نشود. دفعات غذادهي صبح نيز حذف شده وفقط بعدازظهر ماهيان غذادهي مي شوند.

 

صيد وعرضه ماهيان به بازار:

بعد از 5 تا 6 ماه از شروع دوره پرورش , كه وزن ماهيان به 250 تا 300 گرم رسيد اقدام به صيد آنها مي كنند. به منظور جلوگيري از تسريع فساد وحفظ شكل ماهي پس از صيد بايد به مدت 48-24 ساعت قبل از صيد نسبت به قطع غذاي ماهيان اقدام نمود.

بهتر است قبل از صيد برآوردي از مقدار ماهيها صورت گيرد تا عمليات بازاريابي بهتر انجام شود.

صيد ماهي هاي موجود در كانال كشاورزي به دو طريق انجام مي شوند:

اگر تخليه كامل آب كانال امكان پذير باشد كانال تخليه شده , كل ماهيان صيد مي شود

در كانال هاي با آب جاري كه امكان متوقف نمودن آب جاري وجود نداشته باشد ماهي ها را در گوشه اي از كانال جمع كرده آنها را صيد مي كنند.

در پايان ماهيان صيد شده را در جعبه گذاشته لابه لاي آنها خرده هاي يخ ريخته تا ماهي با كيفيت بالا در بازار عرضه شود.

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم شهریور 1386ساعت 23:32  توسط مهندس احمد طهماسبی  |